Ч.ОЛДОХ

Монгол Улсын Баатар цолоор шагнагдсан Уулын баяжуулах“Эрдэнэт”  үйлдвэрийн тухай  манай  сайт Монгол Улсын гавьяат эдийн засагч Т.Балжиннямын “Оюутолгой аз уу, эз үү” номын  “Эрдэнэт үйлдвэртэй холбогдсон зам мөр, сэтгэлд хоногшсон үйл явдлууд” бүлгээс  100 түүхэн  үйл явдал буюу баримтыг  онцлон зохиогчийн зөвшөөрлөөр   цувралаар хүргэж байна.

Түрүүч нь Баатар үйлдвэр “Эрдэнэт”-ийн тухай  100  баримт, “Эрдэнэт” үйлдвэрийн тухай түүхэн баримтууд-2, “Эрдэнэт” үйлдвэрийн түүхэн үйл явдал-3, “Эрдэнэт” үйлдвэрийн түүхэн үйл явдал-4, “Эрдэнэт” үйлдвэрийн түүхэн үйл явдал-5,  “Эрдэнэт”-ийн түүхэн баримт-6   

61. 2003 онд Засгийн гзар их өрийг судалж, тооцоо судалгаа хийх Ажлын хэсэг байгуулахад  ХТГ-ын мэргэжилтэн  Т.Балжинням \номын зохиогч\   Ажлын дэд хэсэгт ажиллаж, Эрдэнэт үйлдвэр, Монголросцветмет нэгдлийн зээл, дүрмийн сантай холбоотой асуудлуудын талаар тооцоо, судалгаа, санал дүгнэлт боловсруулан ажлын хэсэгт өгч, Москвад болсон уулзалтад оролцжээ. Түүний хийсэн тооцоо, судалгаа, дүгнэлт Оросын талтай их өрийн асуудлаар уулзалт, яриа хэлэлцээ хийхэд итгэл үнэмшилтэй, үндсэн суурь баримт материал байж чадсан бөгөөд өрийг 98 хувь тэглэх тулгуур үндэслэлийн нэг болжээ.

62. Оюутолгойн гэрээнээс 36 жилийн өмнө Эрдэнэтийн овооны зэс, молибдений ордыг ашиглах гэрээ байгуулж, түүнийг хэрэгжүүлэхтэй салшгүй холбоотой олон чухал ач холбогдол бүхий баримт бичгүүд нь Оюутолгойн ордыг ашиглах гэрээтэй зүйрлэшгүй бөгөөд зорилго, агуулга, мөн чанарын хувьд зарчмын эрс тэс ялгаатай. Эрдэнэтийн овооны орд ашиглах гэрээ нь Монгол Улс, Монголын ард иргэдэд нэн ашигтай нөхцлөөр байгуулагдсан байна.

63. Засгийн газар хоорондын гэрээг байгуулахаас өмнө Эрдэнэтийн овооны зэс, молибдений ордыг ашиглах ТЭЗҮ-ийг боловсруулж, түүнийг тал бүрээс нь нягтлан шалгаж, баталгаажуулж, энэ үндсэн баримт бичгээр хязгаарлан тогтоосон тоо хэмжээг баримтлан үйлдвэрийн бүрэлдэхүүнд барьж байгуулах бүх обьектын Техник-ажлын зураг, төсвийг боловсруулан Эрдэнэтийн төслийн бүтээн байгуулалт эхлэхээс өмнө Монголын талд албан ёсоор 1973 онд хүлээлгэн өгч байв.

64. Оюутолгойтой харьцуулахад нөөц дөрөв дахин бага ч Эрдэнэт үйлдвэр өнөөдөр Монголын эдийн засгийн хамгийн том тулгуур хүч байсаар байна.

65. Эрдэнэт хотын бүтээн байгуулалтын цэцэрлэг, ясли, сургууль, эмнэлэг, орон сууц зэрэг нийгэм, соёлын зориулалттай обьект бүгд Эрдэнэт үйлдвэрийг барьж байгуулах зээлийн нийт дүнд багтжээ.

67.Өнгөрсөн 40 гаруй жилд  Эрдэнэт үйлдвэрт ажиллаж ирсэн хэдэн арван мянган өрх гэр бүлээс гадна Эрдэнэт үйлдвэрээс шууд болон дам хэлбэрээр цалинжиж, үр ашгийг нь хүртэж ирсэн айл өрхийн тоо хэдэн арван мянгаар тогтохгүй. Өнөөдрийн байдлаар Эрдэнэт үйлдвэрт 6700 гаруй ажиллагсад ажилладаг, тэдний ард 20 гаруй мянган хүн бий.

68. Эрдэнэт үйлдвэр 1980-аад онд тухайн үеийн ЭЗХТЗ-ийн гишүүн орнуудад \СЭВ\ хэрэгжсэн том төслийн нэг байсан бөгөөд өнөөдөр зэсийн үйлдвэрлэлд тодорхой байр суурь эзлэх болжээ.

69.Эрдэнэт үйлдвэрийг Монгол Улсын ХХ зууны манлай бүтээн байгуулалтаар тодруулж, мөн олон жил “Шилдэг экспортлогч байгууллага”, “Манлай татвар төлөгч байгууллага”, “Үндэсний ТОП-100 аж ахуй нэгж”-ээр шалгаруулж байв.

70.Төрийн өмчит Эрдэнэт үйлдвэр сүүлийн 10 жилд буюу 2010-2019 онд 14:2 их наяд төгрөгийн  бүтээгдэхүүний борлуулжээ.

Үргэлжлэл бий.

Эх сурвалж. www.polit.mn