• Зууны мэдээ сонин онлайн захиалга

“Эрдэнэт” үйлдвэрийн тухай түүхэн баримтууд-2

2021-07-21 15:00

Ч.ОЛДОХ

Монгол Улсын Баатар цолоор шагнагдсан Уулын баяжуулах “Эрдэнэт”  үйлдвэрийн тухай  манай  сайт Монгол Улсын гавьяат эдийн засагч Т.Балжиннямын “Оюутолгой Аз уу?, Эз үү?” номын  “Эрдэнэт үйлдвэртэй холбогдсон зам мөр, сэтгэлд хоногшсон үйл явдлууд” бүлгээс  100 баримтыг  онцлон зохиогчийн зөвшөөрлөөр   цувралаар хүргэж байгаа билээ. Үргэлжлэлийг хүлээн авна уу.

Түрүүч нь Баатар үйлдвэр “Эрдэнэт”-ийн тухай  100  баримт

11. Монголын болон Чехословакийн геологичид хамтран Эрдэнэтийн овооны ордын төв хэсэгт урьдчилсан хайгуулын ажлыг дөнгөж эхлүүлээд байтал 1968 онд Чехословакт улс төрийн үйл явдал өрнөж тус улсын  мэргэжилтнүүд нутаг буцжээ.

12. Ийнхүү  Монгол-Чехословакийн геологичид Эрдэнэтийн овооны орд газарт дөрвөн жил эрэл хайгуул хийж багагүй хөрөнгө зарцуулж, зэс-молибдений сонирхолтой талбайг тогтоосон ч ордын хамгийн чухал үр ашигтай Баруун хойд хэсгийг илрүүлж чадаагүй.

13. Сайд нарын зөвлөлийн дэргэдэх Геологи шинжилгээний газрыг 1966 оноос Геологийн яам болгож, сайдаар М.Пэлжээг томилжээ.

14. Чехословакийн геологичдыг явснаас хойш 1968 оны эцсээс 1969, 1970 онд тэдний үлдээсэн үйлдвэрлэлийн иж бүрэн тоног төхөөрөмж, лаборатори, мэдээллийн суурь дээр Монголын геологичид  бие даан ажиллав.

15. 1968 оны сүүлчээс хайгуулын ажлыг Чехословакийн Карлын их сургуулийг төгссөн Монголын шилдэг геологич Г.Сандуйжав, Л.Мягмар нар удирдаж хамгийн чухал үр ашигтай, Эрдэнэтийн овооны ордын Баруун хойд хэсгийг нээж тогтоожээ. Г.Сандуйжав, Л.Мягмар нарт Эрдэнэтийн овооны ордыг нээснийг үнэлж, 1973 онд Төрийн шагнал хүртээсэн байна.

16. Тухайн үед Чилид төрийн эргэлт болж, энэ улсаас зэсийн баяжмал авах, мөн Афганистанд дайны гал дүрэлзэж байснаас тэдэнтэй хамтран зэсийн орд ашиглах боломжгүй болсон тул Уралын металлургийн үйлдвэрийг түүхий эдээр хангахад  дөнгөж нээгдээд байсан Эрдэнэтийн овооны орд тохиромжтой байв. Гэсэн ч Монгол, Чехословак хоёр улсын гэрээ хэлэлцээр хэвээр байсан нь хүндрэлтэй байжээ.

17. Монгол, Чехословакийн Монголчехословакметалл  хамтарсан үйлдвэр байгуулж, үйл ажиллагаа явуулж байв.

18. Зөвлөлтийн Геологийн экспедиц хүч хөрөнгө гаргаж Эрдэнэтийн овооны ордын нарийвчилсан хайгуулыг 1971-1972 онд хийж нөөцийг тогтоожээ. Хайгуулын болон нөөцийн тооцоог хийхэд нь Төрийн шагналт геологич Г.Сандуйжав  оролцжээ.

19. Эрдэнэт үйлдвэрийн үйлдвэрлэлийн анхны төлөвлөгөөг 1978, 1979 онуудад боловсруулж батлуулах, үйлдвэрийн жилийн болон хэтийн төлөвлөгөөг Зөвлөлийн хурлаар хэлэлцүүлэх ажлыг Геологи, уул уурхайн яамны Төлөвлөгөө эдийн засгийн болон Хамтарсан үйлдвэрүүдийн хэлтсийн даргаар ажиллаж байсан  Монгол Улсын гавьяат эдийн засагч Т.Балжинням хийж байжээ.

20. Эрдэнэт үйлдвэр бий болж, 1970-аад оны залуусын дунд “...Эрдэнэтийн овоо өнгөтэй байна, Эрин зууны цуурай байна аа” гэсэн дуу хит болж байжээ.

Эх сурвалж: www.polit.mn

АНХААРУУЛГА: Уншигчдын бичсэн сэтгэгдэлд манай сайт хариуцлага хүлээхгүй болно. Та сэтгэгдэл бичихдээ бусдын эрх ашгийг хүндэтгэн үзнэ үү.