Б.ТУУЛ

XXI зууныг бид  “Аж үйлдвэрийн IV хувьсгал”, “Технологи, инновацийн хөгжлийн шинэ эрин үе” хэмээн тодотгож буй. Мэдээж, дэлхий нийтийн энэ том технологжсон хувьсгалд  шинжлэх ухаан, инженер технологийн салбар чухал үүрэгтэй байж таарна. Харин энэ бүхний тэргүүн эгнээнд дэлхийн тархи судлалын шинжлэх ухаан бардамнан зогсож буй  нь  ойлгомжтой. 
Өнөөдөр дэлхийн өндөр хөгжилтэй улс орнуудад тархи судлалын чиглэлээр мэргэшсэн эрдэмтдийн баг ажиллаж, энэ л салбартаа хөрөнгө мөнгийг илүү түлхүү зарцуулж, тоног төхөөрөмж, материаллаг бааз, хүний нөөц нь бүрдсэн том лабораториудад хүний санаанд ч оромгүй содон сонирхолтой нээлт, туршилтуудыг хийсээр, хиймэл оюун ухааныг бүтээсээр, хөгжүүлсээр байна.  Харин манай улсын хувьд, орой боловч энэ салбарын хөгжилд анхаарч, өнгөрсөн онд Монгол Улсад анх удаа АШУҮИС-ийн дэргэд Тархи судлалын хүрээлэнг байгуулсан нь “Оройхон гараад, ширүүхэн дайрах” чухал ажлын нэг болоод байна. Тэгвэл саяхан  нээлтээ хийж байсан тус хүрээлэн өчигдөр Олон улсын Тархи судлалын байгууллага “IBRO”-той хамтран зохион байгуулдаг, тархи судлаачдын эзэмших ёстой судалгааны арга техникүүдийг заах гурав дахь удаагийн томоохон сургалтаа зохион байгуулж эхлээд байна. Энэ сургалт нь Монголын Тархи судлалын хүрээлэнгийн залуу эрдэмтэн судлаачдыг дэмжих зорилготой бөгөөд залуу эрдэмтэн судлаачид, энэ чиглэлээр суралцаж буй эмч мэргэжилтнүүд уг арга хэмжээнд урилгаар оролцож буй зочин профессор, эрдэмтдийн илтгэлийг сонсож, хэлэлцүүлэгт оролцож,  дэлхийн 90 гаруй улсын шинжлэх ухааны байгууллагуудад хүлээн зөвшөөрөгдсөн сертификат авахын зэрэгцээ энэ сургалтын хүрээнд “Эсийн өсгөвөрлөлт”, “Эсийн амьдрах чадварын сорил”, “ДНХ ялгах аргачлал”, “Стеротаксинг буюу тархины ховдолд тарилга хийх арга”, “Тархинд зүсэлт хийх,  гистологи харах арга”, “Хулганы тархины эдийг хөлдөөн бэхжүүлэх, зүсэлт хийх арга” зэрэг олон нарийн техникүүдийн талаарх мэдлэг, мэдээлэлтэй болох ажээ. 

Монголд гурав дахь удаагаа зохион байгуулагдаж байгаа бөгөөд энэ жил цар тахлын үед мөрдөгдөж буй хөл хорионы дэглэмээс үүдэн хүний тоо хязгаартай зохион байгуулагдаж байгаа аж. Гэхдээ сургалтынхаа ач холбогдол, хүрээ хязгаарыг өргөтгөх зорилгоор танхимын сургалт, цахим арга хэмжээг хослон явуулж байгаа гэдгийг зохион байгуулагчид нь онцолж байна. 
Дэлхийн тархи судлалын байгууллагын Ази-Номхон далайн бүсийн хороо болон АШУҮИС-ийн харьяа Тархи судлалын хүрээлэн хамтран  зохион байгуулдаг энэ сургалт нийт зургаа хоног үргэлжлэх юм байна.  Сургалт хичээлд Энэтхэг, Хятад, Япон зэрэг улс орны зочин профессорууд, эрдэмтэн төлөөлөгчид оролцож, цахим хичээл заах, илтгэл тавих, хэлэлцүүлэг өрнүүлэх, залуу эрдэмтэн судлаачдад зөвлөгөө мэдээлэл өгч, туршлага солилцох юм байна. Энэ тухай АШУҮИС-ийн дэргэд Тархи судлалын хүрээлэнгийн мэргэжилтэн, Анагаах ухааны доктор Э.Түмэнжин хэлэхдээ “Тархи судлалын шинжлэх ухаан бол бүх шинжлэх ухааны уулзвар дээр оршиж байдаг, судалгааны асар том орон зай юм. Тиймээс Монголдоо энэ сургалтыг жил бүр зохион байгуулснаар тархи судлалын салбарт мэргэшиж буй эмч мэргэжилтнүүдээ чадавхжуулахаас гадна энэ салбарт орчин үеийн дэвшилтэд технологийг нэвтрүүлэх, салбар дундын судалгааны платформ үүсгэх, суурь судалгаа болон эмнэл зүйн туршилт судалгаа хийх, гадаад дотоодын судалгааны төвүүд, эрдэмтэн судлаачидтай  хамтран ажиллах, улс үндэстнийхээ хэмжээнд мэргэжилтэн бэлтгэх, залуу эрдэмтэн судлаачдаа сургалт семинараар чадавхжуулах гээд олон боломжийг бүрдүүлж буй юм. Мөн энэ сургалтанд хамрагдснаар тархи судлалын талаарх судалгааны шинэ аргачлалууд, түүний эмнэлзүйн ач холбогдлын тухай мэдлэг, дадлага, туршлага олохоос гадна оролцогч мэргэжилтнүүд маань  өөрийн хийж байгаа судалгаагаа аман болон ханын илтгэл хэлбэрээр хэлэлцүүлэх, эксперт судлаачдаас зөвөлгөө авах боломжтой. Түүнчлэн сургалтын төгсгөлд  тархи судлалын чиглэлээр зохион байгуулагдах олон улсын цахим хуралд оролцох боломжтой юм. Энэ удаагийн сургалтад Монгол Улсын гавьяат багш, доктор, профессор Б.Галиндэв, Анагаах ухааны доктор, дэд профессор М.Цэрэнбат, АШУҮИС-ийн харьяа Тархи судлалын хүрээлэнгийн захирал, доктор Л.Баттүвшин зэрэг олон эрдэмтэн судлаачид илтгэл тавьж хэлэлцүүлэг өрнүүлнэ” гэв. 

Эх сурвалж: "Зууны мэдээ" сонин 2020.8.11  МЯГМАР № 153 (6378)