“Зууны мэдээ” сонин салбар салбарын тэргүүлэгчид, шинийг санаачлагчдыг “Leaderships forum” буландаа урьж, Монгол Улсын хөгжлийн гарц, боломжийн талаар ярилцаж тэдний сонирхолтой шийдэл, санаануудыг уншигчиддаа хүргэдэг билээ. Энэ удаа монгол залуусын гараар бүтсэн анхны хиймэл дагуул болох “Мазаалай”-н дараагийн төсөл болон хэрэгжиж байгаа “Тэмүүлэл” төслийн багийн гишүүн,  Сансрын инженерчлэлийн доктор, МУИС-ийн багш, судлаач Д.Эрдэнэбаатарыг урьж оролцуулсан.  Түүний онцлох 10 эшлэлийг хүргэж байна.   1.Зах зээл, бизнес талаас нь үзвэл дэлхий нийтээрээ маш том хөрөнгө оруулалтын талбар болсон энэ жижиг хиймэл дагуулын салбар руу хошуурч байна. Өнөөдөр өндөр технологийг хэн эзэмшиж байна, тэр эдийн засгийн эзэн нь болж байна, түүнд л давуу тал үүснэ. Аж үйлдвэрийн дөрөвдүгээр хувьсгал, мэдлэгийн эдийн засгийн энэ үед улс орнууд технологиор л өрсөлдөж байна.

---

2.Яагаад бидний хэсэг залуус сансрын технологи гээд нэг юм яриад түүнийхээ хойноос улайраад байгаагийн суурь шалтгаан нь ердөө л энэ. Хөгжсөн улсуудтай бусад олон замаар өрсөлдөж болох л байх л даа. Машин, компьютер үйлдвэрлэл, технологийн сургалтууд гээд өрсөлдөж болно. Яагаад сансрын технологи гэж яриад байна гэхээр  хамгийн том, өндөр хэмжүүр нь байж чадна.

---

3.Дэлхий нийтийн чиг хандлага энэ жижиг хиймэл дагуулд чиглэж байна. Микро, нано, кубсат хиймэл дагуул гэх мэтээр нэрлэдэг. Хэмжээний хувьд маш авсаархан жижигхэн. Уламжлалт сансрын технологиос олон давуу талтай, цоо шинэ зүйл. Энэ технологийн хувьд хувийн секторын оролцоо их байдаг, бизнес тал руугаа сайн хөгжиж байгаа.

---

4.2009 онд жижиг хиймэл дагуул, жижиг пуужингийн зах зээл 1 тэрбум орчим ам.доллар байсан бол 2019 он хүртэлх хугацаанд энэ салбарын хөрөнгө оруулалт 17 тэрбум ам.доллар хүртэл өссөн үзүүлэлт байна. Энэ бол асар хурдтай өсөж буй зах зээл.

---

5.Жишээ хэлэхэд, манай улс өнөөдрийн нөхцөлд хиймэл дагуулын мэдээллийг яаралтай үед худалдаж аваад, ихэвчлэн үнэгүй татаж авч болдог бага нягтралтай зураг авч ашиглаж байгаа. Түүний цаана адилхан нэг улс хиймэл дагуул бүтээгээд түүнийхээ зургийг зараад, заримыг нь үнэгүй тараагаад сууж байгаа. Тэр нь бас тодорхой хугацаатай, нэг өдөр л үйл ажиллагаа нь дуусаад дахиж хийхгүй гэхэд бид хоосон хоцорно. Тэр үед бид наанадаж цаг агаарын мэдээ сэлт цаанадаж аюулгүй байдалтай холбоотой асуудал яригдахыг үгүйсгэхгүй.

---

6.Манай улсын хувьд төр л оролцож, шинжлэх ухаан, технологийн салбартаа илүү их хөрөнгө оруулж байж энэ салбараа хөгжүүлэх нь хэнд ч ойлгомжтой асуудал юм. Зөв бодлого л хэрэгтэй.

---

7.Аливаа төхөөрөмжийг авч хэрэглэхдээ зохион бүтээгдсэн нууцыг ойлгож, түүнийг улам сайжруулан буцаагаад борлуулах хэмжээнд технологийг эзэмших хэрэгтэй.

---

8.Бидний яриад байгаа энэ хиймэл дагуулууд бол манай багийнхны технологийг эзэмших зорилгод хүрэх нэг л алхам. Хиймэл дагуул, сансрын технологи гэдэг манай Монголчуудын хувьд тийм хол, эзэмшиж чадахгүй, сурч чадахгүй зүйл биш.

---

9.Зохион байгуулалттай, тогтвортойгоор энэ зүгт алхчих юм бол таван жилийн дараа монгол сансрын технологитой, өөрийн гэсэн хиймэл дагуул бүтээх хүчин чадалтай улс гэж википедиа дээр бичигдэх байх.

---

10.“Тэмүүлэл” хиймэл дагуулыг 2021 оны хавар хөөргөхөөр төлөвлөсөн. Манай ардын хувьсгалын 100 жилийн ой, бидний хүндэт хүн Ж.Гүррагчаа баатрын маань сансарт ниссэний 40 жилийн ой тохиож байгаагаараа онцлогтой жил юм. Эх сурвалж: www.polit.mn