Монгол зурхайн “Түвдэнпэлжээлин хийдийн тэргүүн, зурхайч,  хамба лам

- Ургаж буй нохой жилийн өнгө зурхайд хэрхэн буусан бол?

- Монголчууд тухайн  жилийн өнгийг шороон үхрийн зурлагаар шинждэг. XVII жарны “цөөвөр” хэмээх цагаагчин  үхэр  жилийн цагийн байдлыг илтгэсэн  үхрийг зураглавал  шар биетэй, цагаан толгойтой, ногоон омруутай, эвэр  чих сүүл нь  хөх, шар ходоодтой, улаан шийртэй, амаа хамхисан, сүүлээ баруун тийш шарвасан үхрийн урд улаан нүүртэй, хөх дээл өмсөж, шар бүс бүсэлсэн, гэзрээ чихнийхээ араар хийсгэсэн, баруун гутлаа өмсөж, зүүн гутлаа бүсэндээ хавчуулсан, унгасан шилбүүр барьсан идэр залуу яаравчлан гүйж яваа дүр зураг гарсан. Үүнээс үзвэл жилийн ерөнхий байдал нь жилийн эхэнд болон дөрвөн улирлын эхээр хур бороо цастай. Жилийн эхээр салхилна. Жилийн дундуур тариалан сайн байх боловч, сүүлээр гандах нигууртай. Мал сүрэгт дүн нуруундаа ээлтэй боловч алаг цоог хямрал их гарна. Залууст амгалан, нялхаст ширүүн, өвгөдөд  \өндөр дээд  суудалд сууж буй ихэс дээдэс\ маш ширүүн жил болно гэж зурхайд буусан.

-Ямар жилтэй хүмүүс онцгой анхаарвал зохилтой вэ?

-Хонь жилтнүүд их харш жил гарч байгаа.  1931, 1967, 2003 оны хонь жилтнүүд, 1940, 1976,  2012 оны  луу жилтэн, 1913, 1937, 1961, 1985, 2009 оны   үхэр жилтнүүд мэнгэ голлосон тул засал хийлгэх хэрэгтэй. 1913, 1937, 1961, 1985 2009  оны  эрэгтэй, 1925, 1949 1973 1997 2021 оны эмэгтэйчүүд  усан  суудлын засалтай. Үер уснаас болгоомжилж, ураг барилдахыг цээрлэвэл зохино. Хулгана, бар, луу, морь, бич, нохой жилтнүүд суудлын өнцгийн засал хийлгэ. Бич, тахиа жилтнүүд жилийн нашидүрсүмийн засалтай.

Эх сурвалж: “Зууны мэдээ” сонин 2021.2.5 БААСАН № 26 (6503)