Ч.ЗОТОЛ
Сүхбаатар аймгийн Эрдэнэцагаан сум урд хөрштэй хил залгаа Бичигтийн боомт бүхий сум юм. Тус суманд хөл хорионы дэглэм хэрхэн хэрэгжиж байгааг ИТХ-ын төлөөлөгч Ч.Адьяасүрэнгээс тодрууллаа.
-Танай аймаг, суманд хорио цээрийн дэглэм хэр хэрэгжиж байна вэ?
-Аймаг, сумын хэмжээнд хөл хорио тогтоосон. Иргэд гэрээсээ гарахгүй хөл хорионы журам дүрмийг сайтар мөрдөж байна. Хоол, хүнсний нөөц хангалттай байгаа. Хил хязгаарын сум, Бичигт боомтоор урд хөрштэй хиллэдэг, хөл хөдөлгөөн ихтэй учраас иргэд маань цаг ямагт сонор сэрэмжтэй, болгоомжтой байж ирсэн. Одоо ч ийм л байна. Харин манай суманд “Мон Ураниум Ресурс” компани нүүрсний хайгуул нэрийн дор ураны хайгуул эхлүүлсэн байж болзошгүй байгаад сумын нийт иргэд эсэргүүцэж байна. 70-80 хүний бүрэлдэхүүнтэй уул уурхайн компани хөл хорионы үед ч үйл ажиллагаагаа явуулсаар байгаа нь нутгийн иргэдийг бухимдуулж байна. Сумын ИТХ-аар хэлэлцээгүй, иргэд мэдээгүй байхад ингэж болохгүй. Хорио цээрийн дэглэм хэрэгжиж байхад уурхайн ажил зогсохгүй, олон хүн бужигнаж байгаа нь өвчин вирус тархах боломж олгох вий хэмээн айж байна. Уурхайн 70- 80 ажилчин хөл хорио тогтоосон үед ажиллаж байгаа нь ажилчдынхаа болон нутгийн иргэдийн эрхийг зөрчиж байгааг холбогдох байгууллагууд болон Засгийн газар анхааралдаа авах ёстой.
-Хэзээнээс эхлэн ажилласан компани вэ?
-Ер нь бол энэ компани 2010 оноос манай сумын Хэрмийн цагаан өндөр гэдэг газарт ураны хайгуул хийсэн. Гэтэл Хэрмийн цагаан өндөр талбайн ураны хайгуулын зөвшөөрлөө 2022 оны арванхоёрдугаар сарын 30-ныг хүртэл сунгуулсан гэсэн мэдээлэл байна. Хүрэн нүүрсний ганц хайгуул хийлгүй ураны хайгуул явуулж байгаад яаж уранаасаа хүрэн нүүрс рүү шилжин зөвшөөрлөө автоматаар сунгуулсан юм бол гэж бид гайхаж байна. Ингэж гэнэт хөрвөсөн шалтгааныг тухайн үед Уул уурхайн сайд байсан Д.Сумъяабазар л мэдэж байгаа байх. Одоо үйл ажиллагаа явуулж байгаа MV-21459 тоот ураны хайгуулын талбайд 2019 оны есдүгээр сарын 9-нөөс 2049 оны мөн өдөр хүртэл 30 жилийн хугацаагаар нүүрс ашиглах зөвшөөрөл олгосон гэх юм. Лиценз олгох асуудлаар сум, багийн Иргэдийн хурлаар хэлэлцүүлээгүй, бид огт мэдэхгүй байна. Тэгэхээр ТЭЗҮ нь яаж хийгдсэнийг ч бид мэдэхгүй.
- Энэ компанийн талаар холбогдох байгууллагуудад хандсан гэлээ. Тэд шалгасан уу?
-Сумын иргэд өнгөрсөн сарын 22-нд эсэргүүцлийн цуглаан хийсэн. Шаардлага тавьсан. Тэр дагуу энэ сарын 2-3-ны үед аймгийн Мэргэжлийн хяналтын газар, Байгаль орчны газар, цагдаа, тагнуулынхан бүгд ирээд явсан. Харин ч тэд ирээд явснаар байдал бүр ч гаарч, нөхцөл байдал даамжирлаа. Сумын цагдаа нар битгий хориг тавь, үйл ажиллагааг нь зогсоож болохгүй гэсэн. Ингээд аймгаас Мэргэжлийн хяналтын газар бусад газрууд ирээд явсан. Энэ компани усны дүгнэлт, хогийн хаягдлаа байршуулах талбайн зөвшөөрөл аваагүй, газрын гэрээ байхгүй атал үргэлжлүүлэн ажилласаар байна. Иймээс бид аймгийн Мэргэжлийн хяналтын газар, Байгаль орчны газар шударга нэгэнт шударгаар ажиллаж чадахгүй байгаа тул татан буулгах нь зүйтэй гэж үзэж, хатуу шаардаж байна.
Эх сурвалж: www.polit.mn