Ч.Олдох

Ногоон намын дарга О.Бум-Ялагчтай цаг үеийн асуудлаар ярилцлаа.

-Засгийн газрыг Үндэсний эвсэлд өгөх хэрэгтэй хэмээн хэвлэлээр  анх мэдэгдсэн хүн бол та. Тэгвэл  УИХ дахь АН-ын  гишүүн  С.Баярцогт  ийм байр суурь илэрхийлж  шуугиан тариад байна. Тэгэхээр энэ яриа  улстөрчдийн дунд  хэзээнээс бий болов? 

-Өнгөрсөн намар МАН  их хурлаа хийж  Улс төрийн намуудын  үндэсний зөвшилцөл бий болгох хөтөлбөр баталсан. Улс төрийн намуудыг урьж, санал солилцож  гарын үсэг зурсан. МАН-ын дарга М.Энхболд өмнө нь Эвслийн Засгийн газар байгуулан Ерөнхий сайдаар ажиллаж байсан туршлагатай хүн. Тиймээс Үндэсний эвслийн Засгийн газар байгуулвал яасан бэ, парламентад суудалгүй намуудыг засагт оруулъя   гэсэн саналыг бусад намаас түүнд  тавьсан юм. Өнөөдрийн  нөхцөл байдлыг авч үзэхэд   Засгийн газарт Үндэсний эвсэл байгуулахгүйгээр Үндсэн хууль, Сонгуулийн тухай хууль, Улс төрийн намын тухай хууль, Өрийн удирдлагын тухай хууль, эдийн засгийн бусад асуудлуудыг нэг мөр болгож чадахгүй. Тэгэхээр С.Баярцогт гишүүний байр суурь бол жинхэнэ улстөрчийн  шийдэл юм. Үндэсний эвсэл байгуулж, шинээр Засгийн газар байгуулахгүй бол үүсээд байгаа  эдийн засгийн хүндрэлүүдийг  давж чадахгүй.

-Гэхдээ С.Баярцогт гишүүн зөвхөн парламентад суудалтай намуудын хооронд  Үндэсний эвсэл байгуулах тухай ярьсан, олон нийт  ч тэгж ойлгосон?

-Тэгж хэлж байх шиг байна лээ. Бидний зүгээс бол  Үндэсний эвсэл байгуулъя, тэр дотроо парламентад суудалтай, суудалгүй  бүх намыг  оруулж, Засгийн газрыг  хяналттай болгоё гэсэн санал тавьсан. Ингэх юм бол өнөөдөр үүсээд байгаа зөрчил  нэг мөр болж шийдэгдэнэ. Ийм гарц   бий. Тухайлбал, Үндсэн хуульд 2000 оны долдугаар сард оруулсан “Доголон долоо” гэдэг өөрчлөлтийг эргэж харъя. Тэр дотор УИХ-ын гишүүн Засгийн газрын гишүүн байж болно гэсэн заалт бий. Тэгвэл Үндсэн хуулийн цэц   II тогтоолоороо тэр долоон заалтыг болохгүй гээд  хүчингүй болгож  буцаасан байдаг. Харин УИХ  2000 оны арванхоёрдугаар сард дахиж хуралдаад Цэцийн шийдвэрийг хүлээж авалгүй “Доголон долоо”-н заалтыг батлаад явсан. Үүнээс болж улстөрчдийн тоглоомын дүрэм зөрчилтэй  байна. Өнөөдөр энэ асуудлыг  нэг мөр болголгүйгээр  цааш явж болохгүй. УИХ  Үндсэн хуулиа эргэж харах ёстой. Ингээд нэг бол Үндсэн хуулиас УИХ дээгүүр байгууллага юм гэдгээ тогтоо. Эсвэл бид хууль зөрчиж иржээ гэдгээ хүлээ. Ингэж асуудал нэг мөр болчихвол бидний яриад байгаа Үндэсний их эвсэл байгуулагдах боломжтой. Засгийн газарт, парламентад суудалтай болон суудалгүй намуудыг оруулах ёстой.

-Таны томъёолж байгаагаар  үндэсний эвсэл байгууллаа гэж бодъё. Тэгвэл  хүчний харьцааг яаж зохицуулах ёстой вэ?

-Засгийн газарт парламентад суудалгүй намуудыг оруулбал цэвэр хүмүүс орж ирнэ. Хөрөнгө, мөнгө шийддэг гол яамны  сайд нарыг   парламентад суудалтай намуудаас  томилно биз. Хяналтын байгууллагууд, зарим агентлагт  парламентад суудалгүй намын төлөөллийг  ажиллуулж  болно шүү дээ.

-Тэгвэл Үндэсний эвсэл нэрээр жижиг намууд засагт орохыг санаархаж байна гэсэн шүүмжлэлд та ямар хариу хэлэх вэ?

-Сөрөг талаас нь харж, жижиг намууд горьдлоо энэ тэр гэж  зарим нь шүүмжилж байна. Гэтэл бодит байдалд аваад үзвэл,  парламентад суудалгүй намууд   Их хуралд суудаг мөнгө иддэг хүмүүст хянагдахгүй. Тэр үүднээсээ ард түмний  төлөөлөл, нэг ёсондоо төр дэх толь нь  болно. Бид улстөрийн болоод  бизнесийн аль нэг бүлэглэлд хамааралгүй, хэвлэл, мэдээлэлд нээлттэй, нэр цэвэр улстөрчид учраас ил тод байдлыг хангана. Парламентад суудалгүй улстөрийн намуудын төлөөлөл байгаа цагт төрийн мөнгө шамшигдахгүй.

Тэгвэл  өнөөдөр 2.7 тэрбумын зээлтэй, 7 тэрбумыг  хувийн компаниудад  тараачихаад сууж байна шүү дээ. Хэнд ямар шугамаар яах гэж тараасан бэ, ямар гүйлгээ хийсэн бэ гэдгээ тайлагнахгүй байна. Ард түмэн мэдэж чадахгүй байна. Энэ тухай хэвлэлд бичсэн байна лээ “Бондод хэдийг зарцуулсан бэ гэсэн  гишүүдийн  асуултад  салбарын сайд нь овсгоотой бол олоод ав гэдэг гэдэг гэж”. Тэр мөнгийг юунд зарцуулав гэдгээ  хэлж өгөхгүй гэж шийдэж л дээ,  төрд байгаа нөхдүүд. Хэлэхгүй байж байгаад огцорсон нь дээр гэдгээ ч  улайм цайм ярьж байна. Өр тавихийг нь бид тавья, дараачийн Засгийн газар  төлнө биз гэдэг чинь утгачилвал “Та нар биднийг яаж ч чадахгүй шүү”  гэсэн үг. Тэгээд Эдийн засгийн хөгжлийн сайд  Н.Батбаяр  огцрохдоо тулаад ирэхээр телевизэд ярилцлага өгч “Би жинхэнэ монгол хүн. Монгол хүн хээгүй байдаг. Алдаа гаргаж байсан ч хамаагүй” гээд өөрийгөө өрөвдүүлэх юм яриад сууж байна. Үнэндээ бол Засгийн газар залилан хийж байна. Тиймээс огцрох ёстой. Төр луйварчдаар дүүрсэн учраас цус сэлбэхгүй бол  болохгүй.