Шанхайн хамтын ажиллагааны байгууллага (ШХАБ) улс төр, эдийн засаг, технологи болон дэлхий дахинд тулгарч буй сорилтод хамтран хариу арга хэмжээ авах чиглэлээр улс орнуудын хамтын ажиллагааг амжилттай уялдуулж чадвал олон туйлт дэлхий бүрэлдэн тогтож буй өнөө үед байр суурь, үүрэг оролцоогоо мэдэгдэхүйц нэмэгдүүлэх боломжтой. Энэ талаар Тажикистаны Ерөнхийлөгчийн дэргэдэх Төрийн удирдлагын академийн профессор, улс төрийн шинжлэх ухааны доктор, 2016–2018 онд ШХАБ-ын Ерөнхий нарийн бичгийн даргаар ажиллаж байсан Рашид Алимов оросын ТАСС агентлагт ярьжээ.

Түүний үзэж буйгаар олон улсын тогтолцоо гүнзгий өөрчлөлтийн үеийг туулж, хүчний харьцаа хувьсан, дэлхийн хэмжээний шийдвэр гаргалтад илүү жинтэй оролцохыг зорьж буй улс орнуудын хүрээ өргөжиж байна. Үүний зэрэгцээ хариуцлагыг илүү шударга хуваарилах, олон улсын эрх зүйн байр суурийг бэхжүүлэх шаардлага улам бүр нэмэгдэж байгаа аж.

“Ийм нөхцөлд ШХАБ улс төрийн хамтын ажиллагааны хүрээгээ өргөжүүлэх бодит боломжтой болж байна. Хэрэв тус байгууллага улс төрийн уялдаа холбоо, эдийн засгийн хамтын ажиллагаа, технологийн хөгжил, тулгарч буй сорилтод хамтран хариу арга хэмжээ авах чадавхыг нэгтгэж чадвал олон туйлт тогтолцоонд эзлэх байр суурь нь цаашид нэмэгдэх нь гарцаагүй” гэж Р.Алимов үзэж байгаагаа илэрхийлжээ.

Мөн “Олон туйлт ертөнцөд зөвхөн шинэ хүчний төвүүд бус, шинэ хариуцлагын төвүүд ч хэрэгтэй. ШХАБ тэдгээрийн нэг болж чадна” гэж онцолсон байна.

Бишкекийн дээд хэмжээний уулзалт ШХАБ-ын стратегийн сорилт болно

ШХАБ-ын дээд хэмжээний уулзалт наймдугаар сарын 31-нээс есдүгээр сарын 1-ний энэ өдрүүдэд Бишкек хотноо болж байна.  Р.Алимовын хэлснээр, гишүүн орнууд энэ удаагийн уулзалтад олон төрлийн санаачилгын багцтай бус, байгууллагын цаашдын хөгжлийн талаарх нийтлэг стратегийн ойлголт бүрэлдсэн нөхцөлд оролцож байгаа аж.

Түүний үзэж буйгаар, Тяньжин хотод баталсан “ШХАБ-ыг 2035 он хүртэл хөгжүүлэх стратеги” нь байгууллагын цаашдын хөгжлийн үндсийг тавьсан бөгөөд Бишкект болох дээд хэмжээний уулзалт уг стратегийг бодит ажил хэрэг болгох анхны томоохон сорилт болж магадгүй аж.

ШХАБ энэ онд байгуулагдсаны 25 жилийн ойгоо тэмдэглэж байна. Энэ хугацаанд тус байгууллага бүс нутгийн аюулгүй байдлыг хангах механизмаас бүс нутгийг дамнасан томоохон олон талт хамтын ажиллагааны байгууллага болон өргөжжээ.

“Өмнө нь ШХАБ-ын гол зорилтын нэг нь олон улсын орчинд гарч буй өөрчлөлтөд гишүүн орнууд хамтран хариу үзүүлэх механизмыг бүрдүүлэх явдал байсан. Харин өнөөдөр байгууллагын үүрэг өөрчлөгдөж байна. Гишүүн орнууд ШХАБ-ыг дэлхий дахинд болж буй өөрчлөлтийг хэлэлцээд зогсохгүй, олон улсын хөгжлийн гол асуудлаар өөрсдийн байр суурь, хандлагыг боловсруулах талбар гэж улам бүр үзэх болсон” гэж Р.Алимов хэлсэн байна.

Түүний үзэж буйгаар энэ нь ШХАБ-ын улс төрийн хөгжилд гарч буй чухал өөрчлөлт юм. Тус байгууллага шинэ нөхцөл байдалд дасан зохицохоос гадна дэлхий дахины шинэ нөхцөлийг бүрдүүлэх үйл явцад оролцохыг улам бүр зорьж байна.

ШХАБ-ын гишүүн орнуудын байр суурийн нийтлэг тал нь НҮБ-ын гол үүрэг, олон улсын эрх зүй болон олон талт хамтын ажиллагааны зарчмыг дэмжиж буй явдал гэж Р.Алимов онцолжээ.

“ШХАБ-ын туршлагаас харахад улс төрийн тогтолцоо, эдийн засгийн боломж, гадаад бодлогын тэргүүлэх чиглэл нь өөр улс орнууд ашиг сонирхол нь нийцэж буй асуудлаар нийтлэг байр суурь олж чаддаг. Олон туйлт дэлхий бүрэлдэж буй өнөө үед энэ нь зөвхөн зохион байгуулалтын туршлага төдийгүй улс төрийн чухал нөөц юм” хэмээн тэрээр дүгнэсэн байна.

Эдийн засгийн хамтын ажиллагаа шинэ архитектурын нэг хэсэг

Р.Алимов эдийн засгийн хамтын ажиллагаа ч ШХАБ-ын ирээдүйн хөгжлийн чухал бүрэлдэхүүн хэсэг болно гэж үзэж байна. Санхүү, худалдаа, хөрөнгө оруулалт, тээвэр, эрчим хүч, өндөр технологийн салбар дахь ШХАБ-ын санаачилгууд улам бүр өргөн хүрээний ач холбогдолтой болж байгаа аж.

“ШХАБ-ын ирээдүйн санхүүгийн механизм, тухайлбал ШХАБ-ын Хөгжлийн банк байгуулах санаачилгыг зөвхөн эдийн засгийн хамтын ажиллагааны хэрэгсэл гэж харахгүй байж болно. Эдгээр нь дэлхийн шинэ эдийн засгийн архитектур бүрэлдэх үйл явцын нэг хэсэг болох боломжтой” гэж профессор Р.Алимов онцолжээ.

Эдийн засгийн бие даасан байдал, хамтын ажиллагааг гүнзгийрүүлэх, улс орнуудын харилцан уялдаа холбоог нэмэгдүүлэх нь ШХАБ-ын хөгжлийн нийтлэг стратегийн нэг хэсэг болж байна. “Хүчирхэг байгууллага гэдэг хямралд хамгийн түрүүнд хариу үйлдэл үзүүлдэг байгууллага биш. Харин хямрал үүсэх магадлалыг бууруулахад хувь нэмэр оруулдаг байгууллага юм. ШХАБ-ын хөгжлийн шинэ үеийн чанарын ялгааг үүнээс харж болно” гэж Р.Алимов дүгнэжээ.

Шанхайн хамтын ажиллагааны байгууллага 2001 онд байгуулагдсан. Одоогоор Беларусь, Энэтхэг, Иран, Казахстан, Киргиз, Хятад, Пакистан, Орос, Тажикистан, Узбекистан гэсэн 10 улс гишүүнээр элсээд байна.

Монгол Улс тус байгууллагын яриа хэлэлцээний түнш статустай бөгөөд ШХАБ-ын гишүүн орнуудын төр, засгийн тэргүүн нарын дээд хэмжээний уулзалт болон бусад арга хэмжээнд оролцдог.

*Орчуулгад AI ашиглаж, сэтгүүлч редакторлосон болно.

Эх сурвалж: Polit.mn