Япон улс дижитал нийгмийн дэд бүтцээ эрчимтэй хөгжүүлж байна. Гэвч энэ хөгжлийн явцад шинэ төрлийн бохирдол, байгаль орчны эрсдэл бий болгохгүй байх зохицуулалт зайлшгүй шаардлагатай.

Хиймэл оюун ухааны хэрэглээ эрчимтэй тэлэхийн хэрээр асар их хэмжээний мэдээлэл боловсруулдаг дата төвүүдийн бүтээн байгуулалт Япон даяар эрчимжиж байна. Зарим тооцоогоор томоохон хэмжээний дата төвийн тоо сүүлийн долоон жилд ойролцоогоор дөрөв дахин нэмэгджээ.

Онцлог нь эдгээр байгууламжийн ихэнх нь эрэлт хэрэгцээ төвлөрсөн Токио хот орчим болон Японы баруун хэсгийн Кинки бүсэд төвлөрч байна. Үүний гол шалтгаан нь мэдээлэл дамжуулах хурд, хоцролтыг багасгах явдал. Гэвч зарим тохиолдолд дата төвийг төмөр замын буудлын яг өмнө, тэр ч байтугай орон сууцны хорооллын ойролцоо барихаар төлөвлөж байгаа нь оршин суугчдын эсэргүүцлийг дагуулж байна.

Дата төвүүд серверүүдийг хөргөхийн тулд хүчирхэг агааржуулалтын систем ашигладаг. Мөн цахилгаан тасарсан үед ажиллуулах зориулалттай өндөр хүчин чадлын батарей, нөөц генератор, түлшний сав зэрэг тоног төхөөрөмж суурилуулдаг. Үүнтэй холбоотойгоор дуу чимээ, ялгарч буй халуун агаар, галын аюул зэрэгт санаа зовсон оршин суугчдын эсэргүүцлийн хөдөлгөөн нэмэгдэх болжээ.

Чиба мужийн Инзай хотод дата төв байгуулах төлөвлөгөөг цуцлуулах шаардлага бүхий нэхэмжлэлийг шүүхэд гаргасан байна. Харин Киото мужийн Сэйка хотын захиргааны хурлаар генераторын дуу чимээ, утааны асуудлыг хэлэлцсэний дараа тус хот шинэ дата төвийн төслүүдийг зарчмын хувьд татахгүй байх бодлого зарлаад байна.

Ийм үл итгэлцлийн цаана дата төвүүдийн эрх зүйн статус тодорхой бус байгаа нь ч нөлөөлж байна. Орон нутгийн захиргаанд өгдөг барилгын зөвшөөрлийн бичиг баримтад тэдгээрийн зориулалтыг “оффис” болон бусад байгууламж гэж бүртгэдэг. Гэвч олон төрлийн тоног төхөөрөмж байрладаг дата төвийн бодит үйл ажиллагаатай энэ ангилал төдийлөн нийцдэггүй.

Мөн дата төвүүд нь Японы үндэсний байгаль орчны нөлөөллийн үнэлгээний тогтолцоонд хамрагддаггүй. Үүний зэрэгцээ оператор компаниуд шаардлагатай мэдээллээ хангалттай хэмжээнд ил болгодоггүй байна. Тухайлбал, дата төвийн цахилгаан хэрэглээ, хадгалах түлшний хэмжээ зэрэг наад захын мэдээлэл ч аюулгүй байдлын шалтгаанаар нийтэд дэлгэгддэггүй тохиолдол бий. Гэвч ийм байдлаар оршин суугчдын эргэлзээ, болгоомжлолыг арилгах боломжгүй.

Тиймээс дата төв байгуулахтай холбоотой аюулгүй байдал, байгаль орчны стандартыг тодорхой болгож, эдгээр байгууламжийн онцгой эрсдэлийг харгалзсан барилгын нэгдсэн дүрэм, зохицуулалт бий болгох шаардлагатай.

Олон нийтийн эсэргүүцэл нэмэгдэхийн зэрэгцээ салбарын байгууллагууд ч асуудлыг шийдвэрлэх алхам хийж эхэлжээ. Тэд дата төвийн операторуудыг байршлаа сонгох шатнаас эхлэн орон нутгийн иргэдтэй харилцаж, үйл ажиллагаатай холбоотой мэдээллийг аль болох бүрэн, ил тод мэдээлэхийг уриалсан удирдамж боловсруулсан байна.

Гадаадын орнуудад ч дата төвийн эрчимтэй өсөлтийг зохицуулах арга хэмжээ авч эхэлжээ. Ирландад дата төвүүд улсын нийт цахилгаан хэрэглээний 20 хувийг эзлэх болсон бөгөөд нийслэл Дублин хотод шинээр дата төв барихыг тодорхой хугацаанд түр зогсоож байсан. Харин АНУ-ын Нью-Йорк муж өнгөрсөн долдугаар сард их хэмжээний хөргөлтийн ус болон цахилгаан хэрэглэдэг томоохон дата төвүүдийн барилгын зөвшөөрөл олгох үйл явцыг нэг жил хүртэл хугацаагаар түдгэлзүүлсэн байна. Мөн тэдгээрийн байгаль орчинд үзүүлэх нөлөөлөл болон бусад асуудлаар шинэ стандарт боловсруулах бодлого зарлажээ.

Японы Засгийн газар улс орны өөр өөр бүс нутагт дата төвүүдийг төвлөрүүлэн хөгжүүлэх боломжтой байршлуудыг сонгож, бүтээн байгуулалтыг хурдасгах зорилт тавьж байна.

Хэрэв үнэхээр ийм бодлого хэрэгжүүлэх гэж байгаа бол орон нутгийн иргэдийн ойлголцол, дэмжлэгийг авах тогтолцоог түүнээс өмнө яаралтай бүрдүүлэх хэрэгтэй.

Дижитал нийгмийн хөгжилд дата төвүүд зайлшгүй шаардлагатай байж болох ч технологийн дэвшил нь иргэдийн амьдрах орчин, байгаль орчинд шинэ дарамт бий болгох ёсгүй гэж “Майничи Шимбүн” сонин наймдугаар сарын 24-ны  редакцын өгүүлэлдээ бичсэн байна.

*Орчуулгад AI ашиглаж, сэтгүүлч редакторлосон болно.