Ц.БАЯР 

Дэлхийн нийтийн Тогтвортой хөгжлийн 17 зорилго, Монгол Улсын урт хугацааны хөгжлийн бодлого “Алсын хараа–2050”-ын хэрэгжилтийг дэмжих хүрээнд ногоон хөгжил, тогтвортой хөгжлийн боловсролыг түгээн дэлгэрүүлэх зорилготой Олон улсын “Эко-сургууль/цэцэрлэг” хөтөлбөрийн Үндэсний 10 дахь удаагийн чуулган  өнөөдөр  /2026.04.16/ Улаанбаатар хотод эхэллээ. Чуулганд “Эко-сургууль/цэцэрлэг” хөтөлбөрт хамрагдсан боловсролын байгууллагуудын удирдлага, багш, ажилтан, сурагчид болон Байгаль орчин, уур амьсгалын өөрчлөлтийн яам, Боловсролын яам, Боловсролын ерөнхий газар, Боловсролын судалгааны үндэсний хүрээлэн, орон нутгийн боловсролын байгууллагуудын төлөөлөл бүхий 200 гаруй оролцогч оролцож байна. Энэ үеэр Олон улсын чуулганы ач холбогдлын талаар “Байгаль орчин мэдээлэл сургалтын төв” ТББ-ын гүйцэтгэх захирал Э.Шинэцэцэгээс зарим зүйлийг тодруулж ярилцав.

-Тус хөтөлбөрийн ач холбогдлын талаар торуулна уу?

-Олон улсын эко сургууль, цэцэрлэг хөтөлбөр Монгол Улсад 15 жил хэрэгжиж, сургуулийн орчинд эрүүл, аюулгүй, ногоон, байгаль орчинд ээлтэй орчныг бүрдүүлэх чиглэлээр сургууль цэцэрлэгүүдийн менежментийг дэмжиж  явдаг. Энэ жилийн сургууль, цэцэрлэгүүдийн онцлог  бол сургуулийн орчинд эрүүл, аюулгүй ногоон орчныг бүрдүүлэх дээр өмнөх өмнөх жилүүдээсээ илүү ахицтай байсан. Хөтөлбөрт хамрагдсан сургууль, цэцэрлэгүүд сүүлийн 2-3 жилийн хугацаанд сургуулийн орчныхоо чанарын үзүүлэлтийг 30 гаруй хувиар сайжруулсан. Өөрөөр хэлбэл хүүхдийн орчин зөвхөн цэцэг, мод тарьсан орчноос илүүтэйгээр  сургууль, цэцэрлэгийн гаднах хашаа, хайс  уур амьсгалын өөрчлөлтийн энэ үед тэсвэртэй, ээлтэй орчныг бүрдүүлэх шаардлага байдаг. Үүнийг өөрсдөө бүрдүүлэхийн төлөө хамтдаа ажилласан. Сүүлийн гурван жилд сургууль цэцэрлэгүүд найман тэрбум орчим төгрөгийн хөрөнгө оруулалтыг чиглүүлсэн. Тэд орчноо сайжруулахын тулд бүх талуудад ойлгуулж бий болгож, хөрөнгө оруулалтаа чиглүүлж чадсан.

-Та сая илтгэлдээ сургууль, цэцэрлэгүүд эрчим хүчний хэмнэлт, хог хаягдлыг бууруулах тал дээр ажиллажээ. Үүнээс гадна өөр ямар шинэ санаа, шийдлүүдийг нэвтрүүлж байна вэ?

-“Эко сургууль, цэцэрлэг” хөтөлбөрт хамрагдаж буй байгууллагуудын хувьд эрчим хүч хэмнэх, хог хаягдлыг бууруулах чиглэлээр сурагч, хүүхэд болон хамт олны дадал хэвшлийг төлөвшүүлэхэд онцгойлон анхаарч, үүнийг сургалтын хөтөлбөр болон өдөр тутмын үйл ажиллагаандаа тусган хэрэгжүүлдэг нь онцлог юм. Эдгээр сургууль, цэцэрлэгийн багш, эцэг эх, сурагч, хүүхдүүд орсон, гарсан бүх газартаа гэрлээ унтраах, өдрийн байгалийн гэрэлтүүлгийг нэмэгдүүлэхийн тулд цонхоо цэвэрхэн байлгах, улмаар байгалийн гэрлийг дор хаяж 30 минутаар нэмэгдүүлэхэд чиглэсэн дадал, хандлагыг хэвшүүлсэн байна. Мөн зарим цэцэрлэгүүд өөрсдийн эзэмшлийн талбайд хүнсний ногоо тариалж байгаа нь тэдний нэг давуу тал болж байна. Мөн  Хэнтий, Сэлэнгэ аймгийн хувьд бүх цэцэрлэгүүдээ хөтөлбөрт хамруулж, боловсролын байгууллагуудын менежментийн түвшинд дэмжин ажиллаж байна. Орон нутагтайгаа хамтран төлөвлөгөө, хөтөлбөр боловсруулан, нэгдсэн чиглэлээр хэрэгжүүлж буй нь амжилтад хурдан хүрэх, харилцан туршлага солилцох боломжийг бүрдүүлж байна.

 - Танай байгууллага Олон улсын “Эко-сургууль, цэцэрлэг” хөтөлбөрийг 15 дахь жилдээ хэрэгжүүлж, Үндэсний 10 дахь чуулганыг зохион байгуулж байна. Энэ хугацаанд сургууль, цэцэрлэгүүдийг тууштай хамруулахад хэр их хүчин чармайлт, зүтгэл шаардсан бол?

- Энэхүү хөтөлбөр нь ISO 14001 стандартын үзэл баримтлалд суурилдгаараа онцлог. Өөрөөр хэлбэл, байгууллагууд стандартын үнэлгээнд тулгуурлан өөрсдийн үйл ажиллагааг тодорхойлж, сайжруулж байдаг. Үүний үр дүнд хөтөлбөр олон улсын түвшинд системтэй, үр дүнтэй хэрэгжиж, оролцогч талуудаас харилцан мэргэжил, арга зүйн дэмжлэг авч ажилладаг. Мөн нэгдсэн үр дүнгээ гаргаж, туршлагаа олон улсын хэмжээнд хуваалцдаг нь тогтвортой хэрэгжих үндэс болж байна. Энэхүү хөтөлбөр нь богино хугацааны буюу 1, 3, 5 жилийнх биш, харин 15, 20, 30 жилээр үргэлжлэх урт хугацааны тогтвортой системийг бүрдүүлж чадсанаараа онцлог юм. Эко сургууль, цэцэрлэг хөтөлбөрийг анх санаачилсан Англи, Ирланд улсын хувьд бүх боловсролын байгууллагуудаа 98–100 хувь хамруулсан байдаг. Харин манай улсын хувьд одоогоор ойролцоогоор 30 гаруй хувьд хүрээд байна. Бид 15 жилийн хугацаанд энэ түвшинд хүрсэн бөгөөд цаашид хамрагдалтыг нэмэгдүүлж, 98 хувьд хүргэхийн тулд урт хугацааны стратеги төлөвлөгөө, олон улсын чиг хандлагад нийцсэн бодлоготойгоор тасралтгүй ажиллах шаардлагатай байна.

Эх сурвалж: polit.mn