ШЕЗ хуульд байхгүй заалтаар шүүгч томилдог болоо юу?!

2024-07-08
Нийтэлсэн: Админ
 3 мин унших

Б.ДАМДИН-ОЧИР

 

Хуучны монгол кино, тодруулбал, “Би чамд хайртай” киноны бараг хэлц болчихсон нэг үг баргийн үйл явдлыг тайлбарлахгүйгээр ойлгуулдаг. “...Баяраа өөрөө л уначихсан юм байна лээ” гэдэг дээ. Түүн шиг шүүхийг “шүүх” сэжүүрийг шүүх өөрөө л гаргаад байдаг бололтой юм. Уг нь олон нийт шударга шүүхийг хүсдэг. Гэтэл шүүхэд түмэн асуудал байдаг. Дурдвал маш урт жагсаал болно. Наад зах нь, шүүхэд итгэх олон нийтийн итгэл гэдэг огт өндийдөггүй. Яагаад гэхээр, шүүх өөрөө хуулийг “хуулийн бус арга”-аар хэрэглэдэг. Бас Монгол Улсын иргэдэд ялгавартай ханддаг. Хэн нэгний эрх ашигт үйлчилдэг. Ийм шүүмж их бий.

Гэсэн атал шүүх нь төрөөс хууль хяналтын байгууллагуудаас хамгийн их цалин хангамжийг шийдүүлдэг. Төр ч шударга шүүхийг хүсээд хүсэлт бүрд нь хүндэтгэлтэй хандаж ирсэн. Учир мэдэх хүн бүр үүнийг мэднэ. Гээд сайжирдаггүй.

Саяхнаас бас нэг байж болохооргүй асуудал шүүх хавиар явагдаж эхэлсэн бололтой байна.

Энэ нь шүүхийн томилгоотой холбоотой.

ШЕЗ-ийн сүүлийн үеийн “...Шүүхийн тухай хуулийн 32 дугаар зүйлийн 32.8-д “...ШЕЗ энэ хуулийн 32.2.1, 32.2.2-т зааснаас бусад тохиолдолд шүүгчийн сул орон тоо гарсан бол энэ хуулийн 34.8-д заасан нэр дэвшигчийг сонгон шалгаруулалтад тэнцсэн эрэмбийн дарааллыг баримтлан энэ хуулийн 35.1-д заасны дагуу өргөн мэдүүлнэ” гэж заасан. Үүний дагуу шүүгчийн сул орон тоонд нэр дэвшигчийг өргөн мэдүүлэх эсэх асуудлыг ШЕЗ-ийн хуралдаанаар хэлэлцэнэ. Иймд шүүгчийн албан тушаалыг сонгож, шүүгчийн албан тушаалд томилуулахаар Ерөнхийлөгчид өргөн мэдүүлэх эсэх асуудлыг ШЕЗ-ийн хуралдаанаар хэлэлцүүлэхийг хүсвэл хавсралтаар хүргүүлсэн маягтын дагуу гараар бөглөж, гарын үсгээр баталгаажуулан заасан хугацаанаас өмнө shuugch-songon@judcouncil.mn цахим хаягаар ирүүлнэ үү” гээд “Хүндэтгэсэн: ШЕЗ-ийн Ажлын алба, Шүүгчийн сонгон шалгаруулалт, хүний нөөцийн газар” гэсэн шүүгчийн сонгон шалгаруулалтын зар шүүх байгууллагуудаар явах болжээ.

Энд маш ноцтой нэг зүйл бий. Дээр дурдсан “Монгол Улсын Шүүхийн тухай хуулийн 32 дугаар зүйлийн 32.8-д “...Ерөнхий зөвлөл энэ хуулийн 32.2.1, 32.2.2-т зааснаас бусад тохиолдолд шүүгчийн сул орон тоо гарсан бол энэ хуулийн 34.8-д заасан нэр дэвшигчийг сонгон шалгаруулалтад тэнцсэн эрэмбийн дарааллыг баримтлан энэ хуулийн 35.1-д заасны дагуу өргөн мэдүүлнэ” гэж заасан” гэдэг зүйл заалт Шүүхийн тухай хуульд байхгүй.

Шүүхийн тухай хуулийн “...Шүүгчийг сонгон шалгаруулах журам” хэмээх 32 дугаар зүйл нь 32.1, 32.2, 32.3, 32.4, 32.5, 32.6, 32.7 гэсэн хэсгүүдтэй. 32.8 гэж байхгүй. 2021 оны нэгдүгээр сарын 15-нд УИХ-аас батлахдаа 32.5 хүртэлх заалттайгаар баталсан. Сүүлд, 2024 оны зургаадугаар сарын 5-нд Шүүхийн хууль нэмэлт өөрчлөлт оруулах тухай УИХ-ын тогтоолоор 32.6-д “...ШЕЗ, Шүүхийн сахилгын хорооны бүрэлдэхүүнд хяналтын шатны шүүх болон сэлгэн ажиллах боломжгүй давж заалдах шатны шүүхээс энэ хуулийн 76.2, 95.4-т заасны дагуу шүүгч гишүүнээр сонгогдсон тохиолдолд тухайн шүүгчийн сул орон тоонд сонгон шалгаруулалт зарлана”, 32.7-д “...Энэ хуулийн 32.6-д заасан шүүгч гишүүний бүрэн эрхийн хугацаа дуусахаас нэг жилийн дотор сонгон шалгаруулалт зарлахгүй” гэж нэмэлт өөрчлөлтөөр оруулжээ. Энэ нь Төрийн мэдээлэл сэтгүүлд хэвлэгдээд байна. Дахиад хэлэхэд, Шүүхийн тухай хуульд 32.8 гэсэн зүйл заалт байхгүй.

Гэтэл дээрх байдлаар шүүхийн үйл ажиллагаанд хэрэглээд байгаа нэг бус тохиолдол гарав. Энэ маш ноцтой. Анхаарахгүй орхиж болохгүй асуудал. Тэр тусмаа шүүхийг зохицуулах, нэг үгээр шүүх дэх “хууль сахиулах” үүрэг бүхий ШЕЗ-өөс ийм үйл ажиллагаа гараад байгаа нь анхаарал татаж байна. Магадгүй, үүгээр урьд нь сонгон шалгаруулалтад тэнцсэн ч босго давж чадалгүй нөөцөд үлдсэн нэр бүхий хүмүүсийг шүүгч болгохыг оролдож байж болох юм. Гэхдээ Монголын шүүх байхгүй хуулийн заалтаар шүүгч томилохдоо арай л тулаагүй баймаар...

Эх сурвалж: “Зууны мэдээ” сонин

2024 ОНЫ ДОЛООДУГААР САРЫН 8. ДАВАА ГАРАГ. № 133 (7377)

 

В.Путин, Д.Трамп, Ши Жиньпин нарын уулзалтыг дэлхийн хэвлэлүүд хэрхэн дүгнэв?

Гурван их гүрний удирдагч анх удаа гурван талт уулзалт хийж, энх тайвны тухай хамтарсан тунхаглал гаргасан

3 цаг 1 мин
Монгол–Оросын хэвлэл мэдээллийн форум хиймэл оюун ухаан, мэдээний шинэ формат, соёлын онцлогийг хэлэлцэв

Монгол, Оросын сэтгүүлч, хэвлэл мэдээллийн салбарын мэргэжилтнү

8 цаг 7 мин
Өрнөдөд сандрал, Дорнодод найдвар, Шэньжэнээс томоохон ахиц дэвшил гарна гэж хүлээж байна

Тэднийг гурван бүлэгт хувааж болно. Геополитикчид (ихэнх нь барууныг баримжаалдаг бөгөөд одо

14 цаг 34 мин
У.Хүрэлсүх: Эх орныхоо эрх ашгаас урвасан хэнтэй ч Монгол төр тохиролцох ёсгүй

Монгол Улсын зургаа дахь Ерөнхийлөгч У.Хүрэлсүх бүрэн эрхийнхээ хугацааг дуусахаас өмнө өөрийн хүсэл

14 цаг 34 мин
Д.Ариунсайхан: Хүүхдийн эрүүл мэндийн төлөө “Lumi care” эмнэлэг үзлэг, зөвлөгөөгөө үнэгүй хүргэдэг

НҮБ-аас 1959 оны энэ өдөр Хүүхдийн эрхийн тухай тунхаглал, 1989 онд Хүүхдийн эрхийн тухай конвенцыг

14 цаг 34 мин
У.Хүрэлсүх: Эх орныхоо эрх ашгаас урвасан хэнтэй ч Монгол төр тохиролцох ёсгүй

У.Хүрэлсүх: Эх орныхоо эрх ашгаас урвасан хэнтэй ч Монгол төр тохиролцох ёсгүй

Өчигдөр 16 цаг 51 мин
Х.Тэмүүжин: Төмөр замын хэрэг бол дэлхийн том мафууд ч төлөвлөж чадахгүй хэмжээний зохион байгуулалттай гэмт хэрэг

Х.Тэмүүжин: Төмөр замын хэрэг бол дэлхийн том мафууд ч төлөвлөж чадахгүй хэмжээний зохион байгуулалттай гэмт хэрэг

Өчигдөр 14 цаг 25 мин
Н.Ариунболд: Шахмал түлшний аюулгүй байдалтай холбоотой зөрчилд үйлдвэрлэгчээс нөхөн төлбөр шаардах боломжтой

Шахмал түлшний угаарын хийн хордлого ба хохирогчдын эрхийн талаар өмгөөлөгч Н.Ариунболдтой ярилцлаа. 

Өчигдөр 06 цаг 00 мин
Хуулийн төсөл: Хаврын морин уралдааныг зөвшөөрнө, зөвшөөрөхгүй

УИХ-ын гишүүн У.Отгонбаяр нарын 25 гишүүн хаврын морин уралдааныг сэргээн з

Өчигдөр 06 цаг 00 мин
Н.Учрал: Төрийн тэргүүний эхлүүлсэн жишгийн дагуу бүгд шалгуулах ёстой

Өчигдрийн улс төр Ерөнхий сайд Н.Учралын мэдэгдлээр эхэлж, Ерөнхийлөгч У.Хүрэлсүхи

Өчигдөр 06 цаг 00 мин