Н.МӨНХЖИН

 Украины Львов хотын Католик Их сургуулийн захирал Борис Гузяк, дэд захирал, Украин дахь Amnesty International-ийг үүсгэн байгуулагч Мирослав Маринович нар Брюссельд ирж Европын зөвлөлийн тэргүүн Ван Ван Ромпейтэй уулзжээ. Крым, Украины асуудлаас болж АНУ болон Европын холбоо Оросын эсрэг янз бүрийн хориг арга хэмжээ авч байгаа ч төдийлэн үр дүнтэй болохгүй байна. Гузяк, Маринович нарын үзэж буйгаар, Хөгшин тив Оросоос авдаг хий, нефтийнхээ улмаас Москвагийн улс төрийн барьцааны хүн болчихоод байгаа аж. Тэдний “АВС”-д өгсөн ярилцлагыг сонирхуулъя.

-Өрнөдийн орнууд Крымыг тойрсон хямралыг зохистойгоор шийдвэрлэх чадваргүй байгааг Оросын Ерөнхийлөгч В.Путин ашиглалаа хэмээн олон улсын тоймч, ажиглагчид үзэж байх шиг. Өрнөд үнэхээр энэ хямралын өмнө хүчин мөхөстөж байна уу?

-Эцсийн дүгнэлтийг хийхэд арай эрт байна л даа. Гэхдээ Европын холбоо, АНУ-ын өгсөн хариу нэг их үр дүнд хүрэхгүй байгаа нь харагдлаа. Өрнөд сул дорой байгааг харсан оросууд өөрсдийн увайгүй дүрмээ тулгаж байна. Өрнөдийн хариу үйлдэл бүр илүү хүчтэй, шулуухан байх хэрэгтэй. Бид Путин гэдэг ганцхан хүний бий болгосон улс төрийн эсрэг зогсож байна. Одоо тэр хүчтэй байгаа ч түүнд бас айдас бий. Москвад Майдан болох вий гэдгээс тэр айж байгаа. Тэр ардчиллаас айж байна. Учир нь ардчилал тэлсээр Москвагийн төв талбайд хүрэх вий гэж болгоомжилж байгаа. Орос иргэдийн дунд, бизнесмэнүүдийнх нь ч дотор дургүйцэл, бухимдал хангалттай их байгаа. Путин байдлыг хянаж, сөрөг хүчнийг гэрт нь байлгахын тулд хөрш орнууддаа авторитаризмийг дэлгэрүүлж байна.

-Европын холбооноос Оросын эсрэг тавьсан хориг арга хэмжээ үр дүнгээ өгөх болов уу?

-Өмнөх хоригууд нь зөв чиглэлтэй байсан. Гэвч телевизийн нэртэй хөтлөгч Владимир Познер хэлсэн байсан, “Хориг арга хэмжээ нь Оросыг аяархан чимхэх төдий” гэж. Цөөн хэдхэн орос гадаад дахь дансаа царцаалгаж, Америк руу орж чадахгүй байлаа гээд юу ч болохгүй. Үнэндээ, тэдний ихэнх нь АНУ-аар хориг арга хэмжээ авахуулсандаа бүр ч бахдалтай байх шиг байна. Зөвхөн хувь хүмүүсийн эсрэг биш, илүү өргөн хүрээтэй эдийн засгийн хориг арга хэмжээ авах хэрэгтэй байна.

-Та нар Европын зөвлөлийн тэргүүн Ван Ромпей болон холбооны бусад улстөрчтэй уулзлаа. Тэд юу амлаж байх юм?

-Тэд “Тийм ээ, гэхдээ...” л хэлж байна даа. Болгоомжлол их байна. Зөвхөн Украин, эсвэл Гүржийн газар нутгийн бүрэн бүтэн байдал бус, шударга ёс, эрх зүйт байдлын тухай яриа өрнөх учиртай юм.

-Крым дахь бүх нийтийн санал асуулгад Европын холбоо, АНУ хэрхэн хандах ёстой вэ?

-1994 онд Украин улс цөмийн зэвсгээсээ татгалзсан. Тэр үед Украин гурав дахь том цөмийн гүрэн байлаа шүү дээ. Цөмийн зэвсгээс татгалзсаны хариуд газар нутгийнх нь тусгаар тогтнолыг баталгаажуулж өгсөн юм. Эдүгээ тэрхүү тохиролцоонд гарын үсэг зурсан хүчирхэг гүрнүүдийн нэг нь тохиролцоогоо зөрчөөд явж байна. Яагаад ийм нөхцөл байдал үүсчихэв. Олон улсын хамтын нийгэмлэг ширээний ард сууж, дилломат арга замд яаж хүрэх вэ гэж ярилцвал олон улсын эрх зүй дуусч, алга болно гэсэн үг болж байна уу. Одоо биднээс “сургамж авсан” Хойд Солонгос “Газар нутгийнхаа бүрэн бүтэн байдлыг хадгалахын тулд цөмийн зэвсгээ авч үлдэж байна” гэж шалтаг тоочих бүрэн эрхтэй болчихоод байна. Крым дахь бүх нийтийн санал асуулгыг өрнөд хүлээн зөвшөөрөөгүй нь сайн хэрэг. Энэ нь хэлэлцээ хийх угтвар нөхцлийг бүрдүүлж өгч байна. Одоо оросуудад “Эхлээд цэргээ тат, дараа нь хэлэлцээ хийе” гэж хэлэх, тулгах хэрэгтэй байна.