Вэстфалийн гэрээ гэж бий.  Анх XVIII зуунд  Францын эзэн хаан Наполеоны ялагдлаар тодорхойлогдсон.  Тэрхүү Вестфалийн гэрээгээр “Үндэстэн-улс” орнуудын тэгш эрхийн тухай гэрээг байгуулж байсан түүхтэй.

Тэрхүү тунхаглалаар “Нэг улс үндэстэн-нэг санал” гэх зарчмыг зарлаж байсан ч энэ нь амьдралд биеллээ олоогүй юм. Бодит байдалд энэхүү доктрин хэзээ ч баримтлагдаж байгаагүй билээ.

 Дэлхийн улс төрийн бодлогыг тодорхойлж байсан хэдхэн байж. Дэлхийн нэгдүгээр дайны дараа ялагч орнууд Үндэстүүдийн лиг гээчийг 1920 онд байгуулсан гэдэг. Тухайн үед Үндэстнүүдийн лигийг үүсгэхэд арван хэдхэн орон л оролцсон түүхтэй.

Одоо НҮБ-ын гишүүн орнууд 200 хол давжээ. Яг үнэндээ “Нэг улс-нэг санал” гэх тунхаглал сайхан боловч дэлхийн геополитикт хэдхэн улс ноёлж байсныг яруу тодоор харуулсан юм. НҮБ-ын Аюулгүйн зөвлөл. Үүнд дэлхийн хоёрдугаар дайнд ялсан гэх тавхан орон оржээ. Үүнд, Европоос ЗХУ, Их Британи, Франц, Хойд Америкаас АНУ, Азиас Хятад багтсан юм.

Эдгээр таван улс бусад бүх улсын санал санаачилгад хориг тавих эрхтэй байхаар тогтжээ. Дэлхийн хоёрдугаар дайнд ялан дийлсэн улсын хувьд. Гэвч дэлхийн хоёрдугаар дайнд ЗХУ-ын холбоотон болж оролцсон Монголын нэр нь ч дурдагдаагүй билээ.

Үүнийг үл өгүүлэн хэлэхэд, НҮБ байгуулагдаж байсан 1946 оноос хойш дэлхий дэндүү өөр болжээ. Дэлхийн хоёрдугаар дайнд ялагдсан Япон, ХБНГУ хоёр хэдийгээр орчин үед эдийн засгийн хувьд тэргүүлэгчдийн эгнээнд байгаа ч дээрхи таван орон шиг онцгой эрхгүй.

Хүйтэн дайны үед АНУ, Их Британи, Франц өрнөдийн бүх талын байлдааны ажиллагааг дэмжиж байсан бол одоо үүнд ОХУ, БНХАУ гэх манай хоёр их хөрш маш их эсэргүүцэн нөлөөлөх болжээ.

Товчхондоо бол НҮБ гэх байгууллага олон улсын хамтын нийгэмлэгийнхээ үүргийг гүйцэтгэх чадахгүй болсон тухай дэлхийн хэвлэл мэдээллийн агентлагууд мэдээлэх болжээ.

Тийм ч байж магадгүй. НҮБ мөхөж байж ч магадгүй...