М.ХҮСЛЭН

БНХАУ-ын Төрийн тэргүүн Ши Жинпинь Дундад Азийн орнуудад айлчилж байна. 2014 онд НАТО-гийн цэрэг Афганистанаас гарна. Үүнтэй холбоотойгоор Хятадын Төрийн тэргүүн Дундад Азийн дөрвөн улсад албан ёсоор айлчилж байна гэж шинжээчид үзэж байна.

Өнгөрсөн гуравдугаар сард БНХАУ-ын даргаар сонгогдсон тэрээр Туркменистан, Казахстан, Узбекистан, Киргизстанд айлчлахын зэрэгцээ Санкт-Петербург хотод болох Их-20-ийн (G-20) уулзалтад оролцоод энэ сарын 13-нд Бишкект болох Шанхайн хамтын ажиллагааны байгууллагын хуралд сууснаар урт удаан айчлалаа дуусгах аж. АНУ-ын Жоржтауны их сургуулийн Олон улсын харилцааны тэнхимийн эрхлэгч Жеймс Андерсон “Ши Жинпиний энэхүү айлчлал нь Хятадын хувьд Дундад Азийн орнууд чухал бүс нутаг болсныг харуулж байна” гэжээ.

Өнгөрсөн мягмар гаригт Хятадын тэргүүн Туркменистанд айлчилж тус улсын Ерөнхийлөгч Гурбангулы Бердымухамедовтай шатдаг хий нийлүүлэх гэрээг үзэглэсэн байна. Уг гэрээгээр 2020 он хүртэл Туркменистан БНХАУ руу жил бүр 65 тэрбум шоо метр байгалийн хий нийлүүлэх юм. Ашгабад хотод сэтгүүлчидтэй уулзахдаа тэрээр “Хятад, Туркменистаны хооронд байгуулсан гэрээ эрчим хүчний салбар дахь хамтарсан төслийн үр дүн юм” гэжээ.

Хятадын тэргүүн маргааш Казахстанд айчилна. Тус улс Дундад Азийн орнуудаас хамгийн их газрын тос олборлодог нь. Гэхдээ Казахстаны газрын тосыг авахын тулд Оростой өрсөлдөх хэрэг гарна. Учир нь ОХУ хуучин ЗХУ-ын бүрэлдэхүүнд багтдаг байсан орнуудыг Гаалийн холбоонд элсүүлэхийг оролдож буй. Одоогоор уг холбоонд Беларусь, Казахстан хоёр л элссэн. Түүнчлэн Москва “Евразийн холбоо” гэдэг нэртэй эдийн засгийн шинэ холбоо байгуулж Казахстаны газрын тосыг тэр чигээр нь хяналтдаа байлгах сонирхолтой. Хятад, ОХУ хоёр эрчим хүчний асар их нөөцтэй Казахстаны газрын тосыг хяналтдаа байлгахын тулд их л хичээж байна. Дундад Азийн орнуудаас авах газрын тос, шатдаг хий нь Хятадын дорно зүгийн геополитикийн асуудлыг багасгахад чухал нөлөөтэй. Дундад Азиас Баруун Хятад хүртэлх бүс нутгийн эрчим хүчний нөөцийг ашигласнаар Бээжин Персийн булан, Зүүн Африкийн нефтиэс хараат болно гэсэн үг.

Мөн Хятадын шинжээчдийн үзэж буйгаар Ши Жинпиний энэ удаагийн айчлал 2014 онд НАТО-ийн цэрэг Афганистанаас гарах учраас Хятадын баруун хилийн аюулгүй байдлыг хангахад чухал нөлөөтэй гэнэ. Бээжин Шинжаан-Уйгур дахь салан тусгаарлагчдаас их болгоомжилж байгаа. Тиймээс Афганистанаас НАТО-гийн цэрэг гарсны дараа Хятад аюулгүй байдлаа хангах үүднээс Дундад Азийн орнуудтай хамтын ажиллагаагаа идэвхжүүлэхийг зорьж байна.