-Манай улс хөдөө аж ахуйн орон мөртлөө хэрэглэж байгаа хүнснийхээ ихэнхийг импортолдог. Ингэж хүнсээ гаднаас авна гэдэг нь  улс орны хөгжил, иргэдийн идэж байгаа хоол хүнс, эрүүл мэндийн баталгааг харуулж байгаа үзүүлэлт юм. Тиймээс яалт ч үгүй дүгнэлт хийх шаардлагатай.

-Урьд нь уламжлалт мал аж ахуйгаар болоод байсан ч өнөө цагт хөгжил дэвшлээ дагаад зайлшгүй өөрчлөгдөж байна. Хэдийгээр уламжлалт мал аж ахуй буруу биш ч үүнийг бизнес болгохын тулд дэлхий нийтийн жишиг рүү орохоос аргагүй. Уламжлалт мал аж ахуйгаар зөвхөн хүнсний хэрэгцээгээ хангаад явж болох ч бүтээгдэхүүн болгож зах зээлд борлуулахад хангалттай биш юм.

-Эрчимжсэн мал аж ахуйн хувьд цэвэр үүлдэр, тохилог байртай фермерийн аж ахуй, сайн чанарын тэжээл гэсэн тулгын гурван чулуу бүрэлдэж байж хөгжлийн талаар ярина. Үүний тулд цэвэр үүлдрийн малтай болох ёстой. Хоёрдугаарт, эрчимжсэн мал аж ахуйг хөгжүүлэхийн тулд фермерийн зохион байгуулалтад оруулахгүй бол бэлчээрийн мал аж ахуй эдийн засгийн хувьд үр ашиг, ач холбогдолгүй. Фермерийн аж ахуйн хувьд хамгийн эхлээд малд тохирсон тохилог байр, орчныг нь бүрдүүлэх ёстой. Үүний дараа сайн чанарын тэжээлээр тэжээж үр ашиг авах талаар ярина.

-Төр татаас олгохоос илүү бодлого нь тодорхой, тогтвортой байх хамгийн чухал. Тухайлбал, шувууны аж ахуй эрхлэгчид төрөөс хөнгөлөлттэй зээл тусламж хүсэхгүй байж болно. Харин өндөг үйлдвэрлэл, тахианы махны импортын бодлого ямар байх вэ гэдэг тодорхой байх ёстой. Монгол Улс хүнсээ импортолдог орон байх юм уу, эсвэл дотоодын эх үүсвэрээрээ хангадаг орон байх уу гэдгийг маш тодорхой болгож, нээлттэй зарлах ёстой. Мөн гаргасан бодлого нь өөрчлөгддөггүй, урт хугацаандаа тогтвортой байх нь бизнес эрхлэгчдэд үзүүлж буй хамгийн том дэмжлэг. Ингэж чадвал зоригтой хөрөнгө оруулж богино хугацаанд дотоодынхоо хэрэгцээг хангах бүрэн боломжтой. Гэтэл өнөөдрийн байдлаар өндөгнийхөө 50 хувийг, тахианы махны 90 хувийг импортолж байна.

-Төр алсын хараагүй байгаа учраас бүх хөрөнгөө барьцаалаад банкнаас зээл авч үйлдвэрээ өргөтгөж чадахгүй, эрсдэлээс айж эргэлзэж байна. Импортоос дотоодын үйлдвэрлэгчдийг хамгаалах бодлого байхгүйгээс Хятад, Оросын зах зээлтэй өрсөлдөж чадахгүй байна. Татаас дэмжлэгээс илүү зөв бодлого эрүүл өрсөлдөөнийг бий болгоно.

-Бизнес эрхлэгчид зах зээл дээрээс арчигдахгүйн тулд чанартай бүтээгдэхүүн үйлдвэрлэж, хамгийн сайнаараа ажиллахаас өөр сонголтгүй. Гэтэл хилийн цаана байгаа зүйлийг төрийн байгууллага ч хянахад учир дутагдалтай. Тээвэрлэлт, хадгалалтаас эхлээд наад захын асуудалд баталгаа гаргах хэцүү. Импортыг багасгаснаар дотоодын үйлдвэрлэлийн үнэ  бага зэрэг нэмэгдэж мэдэх ч дотоодод цэвэр өрсөлдөөн бий болж урт хугацаандаа эрүүлжиж, үнэ буурна.

-ОХУ төрийн бодлогоор импортоо багасгасан. Шувуу, мах, тахиа, сүүний аж ахуй, газар тариалан эрхлэгчдийг сүүлийн таван жилд маш сайн дэмжихийн зэрэгцээ  30 хүртэлх хувийн татаас олгосон салбарууд ч бий.Үүний үр дүнд тус улс түүхэнд байгаагүй их хэмжээний ургац авч байна. Манай улс санхүүгийн хувьд ОХУ шиг дэмжлэг өгч чадахгүй учраас бодлого нь тодорхой, тогтвортой байх хэрэгтэй.  Бодлого тодорхой болчихвол хөрөнгө оруулалт босгох нь бизнесийнхний асуудал.

-Манай улс импортлогч. Ард түмэн нь хэрэглэгч мөртлөө бүтээдэг үндэстэн биш. Гэтэл экспорт бага, хүнс, барааны үнэ байнга өсдөгөөс дундаж давхарга хангалттай сайн өсч чадахгүй дүр зураг байсаар л байна. Үүнийг арилгах гарц нь дотоодод үйлдвэрлэл явуулж байгаа компаниуд өмчлөлөө задалж олон нийтийнх болж, нэгнээ дэмждэг систем рүү ороосой.

 -Манайх нүүрс, зэс, алт, ноолуур гээд маш бага зүйлсийг зарж ам.доллар олдог ч буцаагаад л гадагш нь “алдчихдаг”. Энэ байдлыг өөрчлөхийн тулд компаниуд нээлттэй болж нэгнээ дэмжиж байж бүтээгч ард түмэн, үйлдвэрлэгч улс болно. Мөнгөнөөс илүү олон нийт манай компанийн хувьцаа эзэмшигч болж, өөрсдийнхөө бүтээгдэхүүнийг хэрэглэдэг болох нь хамгийн том ач холбогдол, өгөөж юм. Зүгээр л дотооддоо үйлдвэрлэсэн чанартай, эрүүл хүнсний бүтээгдэхүүн хэрэглэдэг байя. Хамжаад хийвэл гадагшаа гарч  байгаа мөнгөний урсгал багасах юм.

-Мэдээж компани бүр олон нийтийнх болж чадах уу гэдэг өөрсдийнх нь сонголтоос гадна санхүүгийн зөрчил, өмчийн маргаангүй гээд төрийн зүгээс тодорхой шалгууртай. Тиймээс хувьцаат компани болохын тулд бэлтгэл маш сайн хийх хэрэгтэй. Хязгаарлагдмал буюу хаалттай компаниас илүү нээлттэй болсноор  хариуцлага нэмэгдэнэ. Хувийн компанийнхаа хөрөнгийг дураараа өөрсдийнхөө үзэмжээр зарцуулдаг  байсан бол нээлттэй болж олон түмний өмч болсноор илүү хариуцлагатай,ил тод нээлттэй, хяналттай, зорилго төлөвлөгөөний дагуу ажилладаг болно. Ингэснээр компанийн үнэ цэнэ ч  сайжирна. Мөн хувьцаа эзэмшигчдийн эрх ашгийг хамгаалж хувьцааны үнийг бууруулахгүйн тулд сайн ажиллахаас аргагүй.