Д.БАЯР-ОТГОН
Олон улсын бөөрний эмч нарын нийгэмлэгийн санаачилгаар дэлхий дахинаа “Бөөр хамгаалах өдөр”-ийг 2006 оноос эхлэн дэлхий даяар зохион байгуулж, 200 гаруй улс оронд тэмдэглэн өнгөрүүлэх ажлыг зохион байгуулсаар иржээ. Ингэхдээ тухайн жилийн гуравдугаар сарын хоёр дахь долоо хоногийн пүрэв гаригт тэмдэглэж байхаар тогтсон бөгөөд энэ өдөр бөөрний өвчин болон түүнээс урьдчилэн сэргийлэх талаар хүн амын мэдлэгийг дээшлүүлэх зорилготой юм. Иймд бөөрний өвчлөлөөс хэрхэн сэргийлэх талаар НЭМГ-ын Нийгмийн эрүүл мэндийн албаны дарга С.Дулмаатай ярилцлаа.
-Ихэнх хүн нуруу өвдөхөөр бөөр байх шиг гэсэн ойлголттой байдаг. Үүнд та ямар зөвлөгөө өгөх вэ?
-Нуруу өвдөнө гэдэг бол юунаас ч байж болно. Хамгийн түрүүнд эмчид үзүүлэх хэрэгтэй. Эмч хүн зургаан жилийн турш суралцаж мөн цаашлаад нарийвчилсан байдлаар дунджаар 16 жил суралцдаг. Ийнхүү суралцаж эмч гэдэг эрхийг авч ажиллаж байгаа юм. Иймд иргэд маань эмчийн заавар зөвлөгөөгүйгээр таамаг дэвшүүлж бөөр өвдсөн гээд нэг газраас ороод эм авч уудаг. Мөн хувийн эмнэлгүүдэд бөөрний аппаратад орох эмчилгээг үнэгүй болгосон байгаа. Шаардлага хэрэгцээ их байдаг болохоор ийм арга хэмжээ авч байна. Бас өрхийн эрүүл мэндийн төв дээр бөөрний дутагдлаас урьдчилан сэргийлэх үзлэг 40-с дээш насныханд нээлттэй байгаа.
-Нэгэнт бөөр нь өвдсөн тохиолдолд яах ёстой вэ?
-Юуны түрүүнд эмчид хандаж шинжилгээ хийлгээрэй. Эмчилгээг эмчийн заасан хугацаанд, журмын дагуу эмийг заавал хэрэглэх шаардлагатай. Манайхан бол яаж байна гэхээр гурав хоног уугаад дөрөв дэх дээрээ тал уугаад тав дахь дээрээ эмээ уухаа мартаж байна. Энэ нь эргээд хэт их хэрэглэсэнээс болоод антибиотик буюу эмэнд тэсвэртэй нян үүсгэж байгаа юм. Ингээд тухайн өвчтөн дараагийн удаа өвдөхөд маш их хүчтэй антибиотик хэрэглэх, мөн тэр өвчин үүсгэгч нян дарагдахгүй байх аюултай.
-Бөөрний өвчин манай улсад хэдэн хувьтай байна вэ. Энэ талаар хийсэн судалгаа байгаа юу?
-Энэ талаар хийсэн нарийн судлагаа нийслэлийн эрүүл мэндийн газарт одоогийн байдлаар алга. Сүүлд хийсэн статистик байдал буюу нийслэлийн эрүүл мэндийн газарт бүртгэгдсэн өвчнүүдээс авч үзэхэд бөөрний хурц дутагдалд орсон болон архаг дутагдалд орсон хүмүүсийн тоог авч үзэж байна. Үүнд 2016 оны байдлаар хурц дутагдал 55 хувь, архаг дутагдал гэхэд 1060 хүн байна гэсэн судалгаа гарсан.
-Хүн өөрийгөө бөөрний дутагдалд орсон гэдгээ яаж мэдэх вэ. Ямар шинж тэмдэг илрэх үү?
-Бөөрний дутагдал өвчинг хурц болон архаг гэсэн хоёр янзын байдлаар илэрдэг. Хурц дутагдал нь гэнэтийн хордлогонд орох, ослын улмаас бөөрөө гэмтээх, цус алдах гэх мэт гэнэтийн тохиолдолд илэрдэг. Үндсэндээ бөөрний олон төрлийн үед гардаг өвчний хүндрэлийг архаг дутагдал гэж нэрлэдэг. Бөөрний түүдгэнцрийн архаг үрэвсэл, чихрийн шижин зэрэг өвчний үед олон дахин сэдрэх, эсвэл дутуу эмчлүүлж явсаар бөөр хатангиршиж үйл ажиллагаа нь алдагдан, бөөрний шүүх болон хоргүйжүүлэх чадвар нь алдагдсанаар дутагдалд ордог. Бөөрний шүүх ажиллагаа алдагдсанаас шээс нь цусандаа нэвтэрч, архаг хордлогонд орсноор бөөрний дутагдалд ордог гэсэн үг юм. Бөөр нь хүний биед амин чухал шаардлагатай олон үүргийг гүйцэтгэдэг бөгөөд маш эмзэг хялгасан судсаар баялаг, үүссэн өөрчлөлт нь эргэшгүй байдаг эрхтэн. Энгийнээр тайлбарлавал бөөрний дутагдал өвчин гэдэг нь бөөрний үйл ажиллагааг явуулдаг нэгжүүдийн тоо 50 хувиас доош буурахгүйг хэлнэ.
-Бөөрний дутагдалд орохгүйн тулд яаж урьдчилан сэргийлэх ёстой вэ?
-Бөөрний дутагдалд орохгүйн тулд хамгийн түрүүнд амьдралын зөв хэвшилтэй байж эрүүл зөв хооллох хэрэгтэй. Манай улсад нийт хүн амын 54,4 хувь буюу хоёр хүн тутмын нэг нь жингийн илүүдэлтэй байна. Цаашид энэ жингийн илүүдэлтэй хүмүүс чихрийн шижин, цусны даралт гэсэн өвчнөөр өвчлөх магдлал өндөр байдаг. Энэ өвчнүүд нь уламаар бөөрний дутагдалд оруулах юм. Ялангуяа чихрийн шижин өвчнөөр өвчилсөн хүн бөөрний дутагдалд орох 100 хувийн эрсдэлтэй. Мөн давсны хэрэглээгээ багасгах хэрэгтэйг хэлмээр байна.
Эх сурвалж:www.polit.mn