С.САРУУЛ

“Зууны мэдээ” сонин цаг үеийн хамгийн эрэлттэй, сонирхол татсан эрхмүүдийг “Трэнд зочин” буландаа онцолдог билээ. Ээлжит зочноор Уул уурхай, хүнд үйлдвэрийн дэд сайд О.Батнайрамдал уригдлаа. Тэрбээр “Шатахууны хангамжийн тогтвортой байдлыг хангахын тулд зах зээлийн зарчим руу нь шилжүүлэх зайлшгүй шаардлагатай. Олон улсын валютын сангийн тооцоолол ч бий. Энэ зарчмаар  АИ-92 шатахууныг үе шаттайгаар чөлөөлөх шийдлийг Засгийн газар гаргаж тавьсан нь автомат үнийн тооцоолол. Нэг ёсондоо зургаан сарын дундаж өртгөөр тооцсон. Өөрөөр хэлбэл, автомат тооцооллоор аль нэг аж ахуйн нэгж ч юм уу төр оролцохгүй. Үнэ 50 төгрөгөөр нэмэгдэнэ, эсвэл хасагдана гэсэн тооцооллыг төр хийхгүй. Дэлхийн зах зээл дээр газрын тосны үнэ 100 ам.доллар дотроо байх юм бол аажмаар аж ахуйн нэгжүүдийн алдагдлыг бууруулж зөв голдрилдоо орох ёстой байсан. Гэтэл тухайн үед ОХУ, Украины нөхцөл байдал бий болно гэж төсөөлөөгүй. 70-80 ам.доллар байсан газрын тосны үнэ сүүлийн есөн жил харагдаагүйгээр савласан. Энэ нь эдийн засагт шок болж ирсэн. Тиймээс Засгийн газар боломжит бүх хувилбарыг судалж үзэхээс аргагүй байдалд орсон. УИХ, Засгийн газар юу хийж болох вэ гээд хайрцагнаас гадуур сэтгэх шаардлага үүссэн. Засгийн газраас хийж чадах зүйл гааль болон онцгой албан татварыг тэглэх дэмжлэг. АИ-92-ийн онцгой албан татварыг 2018 онд тэглэсэн. Харин гаалийн албан татварыг тэглэснээр литр тутамд 100 төгрөгийн дэмжлэг үзүүлэх болсон.

Дизель түлш болон бусад шатахуун эрэлт нийлүүлэлтийнхээ зарчмаар л явна. Өөрөөр хэлбэл, дэлхийн зах зээл дээр үнэ өсвөл өснө. Буурвал дагаад буурна  гэсэн үг. Хэн нэгнээс биш бүтээгдэхүүний эрэлт нийлүүлэлтээс хамаарна. Төр Ашигт малтмал газрын тосны газраар дамжуулж хяналтаа тавина. Үнэ зах зээлийн зарчимд нийцэж байна уу, чанар ямар байна вэ гэдгийн төр хянана.Ер нь төрийн оролцоо өндөр байх тусам зах зээлийн зарчмыг алдагдуулдаг. Тэр алдагдал бүх оролцогчдын түвшинд гарч ирж болно. Эцэстээ хэрэглэгч хохирдог. Зах зээлийн зарчим руу шилжүүлэх тусам хэрэглэгч хождог” гэж ярилаа.

Эх сурвалж: www.polit.mn