Б.ДОЛЖИНЖАВ

Цар тахал хамгийн анх голомтлон гарсан БНХАУ-ын Ухань хотын зохиолч Фан Фан хөл хорионы үеийн аж байдлын тухай өдрийн тэмдэглэл бичжээ. Үүнийхээ дараагаар үндэстний үзэлтнүүдийн эсэргүүцэлтэй тулгарсан ч  тэр дуугүй байхыг хүссэнгүй. Энэ тухайгаа тэрээр “Хүнд хэцүү зүйлтэй нүүр тулсан үед өөрийн санаа бодлоо илэрхийлж, бусдад зөвлөгөө өгөх нь амин чухал юм” гэж ярьсан юм.

Нэгдүгээр сарын сүүлээр Уханьд COVID-19-ийн анхны тохиолдол бүртгэгдэж, хөл хорио тогтоох үед тус хотын 11 сая хүний ихэнх нь Фан Фаны цахим тэмдэглэлийг уншиж тайвширсан юм. Учир нь тэмдэглэлд хотын аж амьдралын тухай илэн далангуй бичсэн байсан юм. “Twitter”-тэй дүйцэхүйц Weibo-гийн хаягтаа 65 настай зохиолч хөл хорионы үеэр нохойтойгоо хоёулхнаа амьдарсан болон эрх баригчдын хариуцлагын талаар өдөр бүр шүүмжлэн бичиж байв. Эхэндээ олон хүн түүнийг сайшааж байсан ч сүүлдээ эх орон бус хэмээн шүүмжлэх нь ихэсчээ. Гэвч тэмдэглэл бичих нь хөл хорионы үед тархиа ажилуулж, болж буй үйл явдлын тухай эргэцүүлэн бодоход эерэг нөлөөтэй байсан тухай Фан ярьсан.

“Эрх баригчид намайг дайснаа гэж үзсэн”

 Тэрээр дэлхий нийтээс тусгаарлагдснаар шаналал, амьдрах итгэлээ алдах, гуниглах, халддвараар амиа алдаж байгаа хүмүүст санаа зовних, хямралд орж байгаа улсаа хараад орон нутгийн удирдлагуудад уур хүрэх гэсэн сөрөг мэдрэмжүүдэд дарагдаж байгаа тухай бичдэг байв. Эхэндээ түүний тэмдэглэлийг олон хүн сайшааж, Хятадын төв хэвлэлүүд “сэтгэл хөдлөл, мэдрэмжээ тод өгүүлэмжээр шулуун илэрхийлж, урам зориг өгсөн” хэмээн магтан мэдээлдэг байлаа. Гэвч тэрээр олон улсын анхаарлыг татаж нийтлэлийг нь  АНУ-ын нийтлэлч HarperCollins Англи хэлээр түгээнэ гэж мэдээлсний дараахан түүнийг шүүмжилж эхэлсэн юм. Үүний дараахан түүний ном, судалгааны материал, өгүүллийг хэвлэхийг хоригложээ.

Энэ тухай Фан “Би цар тахлын туршид 60 тэмдэглэл бичсэн. Ингэхдээ эрх баригчид намайг дайснаа гэж үзсэн. Бүтээлүүдийг минь хэвлэхийг хориглосон нь зохиолчийн хувьд аймшигтай зүйл. Засгийн газрын шийдвэрийг алгаа ташин хүлээж авахаас илүү  энгийн иргэдийг өрөвдөж байгаагаа би илэрхийлсэн. Засгийн газрыг магтаагүй нь миний буруу болсон” гэж ярилаа.

Олон нийтийн сүлжээгээр түүнийг Барууныхантай холбоотой урвагч хэмээн цоллож,  тэмдэглэлээ бичихийн тулд Америкийн тагнуулын албанаас мөнгө авсан гэж буруутгаж байв.Түүнчлэн тэр амь насанд заналхийлсэн хэдэн мянган сүрдүүлсэн мессеж хүлээн авчээ.  Энэ тухай “Тэд яагаад намайг үзэн ядаад байгааг ойлгоход хэцүү байсан” гэв.

“Цар тахлаас Хятад биш дэлхий нийт суралцах хэрэгтэй”

Олон улс Хятад вирусын мэдээллийг нуун дарагдуулсан хэмээн цуурч байх үеэр Фан Фаны өдрийн тэмдэглэл олонд тархсан юм. Хонгконгийн их сургуулийн сэтгүүл зүйн профессор  Фан Кечень “Үндэсэрхэг үзэл нь сүүлийн жилүүдэд Хятадын цахим сүлжээний гол багана болж, үндэсэрхэг үзэлтнүүд интернетийн маш идэвхтэй хэрэглэгч болсон” гэсэн юм.

Халдвар дэлхийн бараг бүх тивд тархсаны дараа Ухань хот 76 өдөр хөл хорионд байх шийдвэр гаргасан нь зөв хэмээн Фан Фан тэмдэглэлдээ бичжээ. Энэ тухай “Вирусгүй хотод чөлөөтэй амьдардаг болохын тулд хөл хорионы үед бид их мөнгө төлсөн. Хэрэв хатуу хөл хорионд ороогүй бол вирусыг хяналтдаа оруулж чадахгүй байсан. Олуулаа цугларахыг хориглож, хүн бүрийг маск зүүхийг шаардаж, албан байгууллага, үйлчилгээний газар, байр бүрт QR code-оор бүртгэж байсан нь халдварыг хумих маш сайн арга байсан. Бусад орнууд энэ арга барилаас суралцаж болно. Гэхдээ вирусын тархалтыг хэрхэн зогсоосноо эрх баригчид тайлбарлаагүй. Анх вирус дэгдэхэд урьдчилан сэргийлэх хянах боломжтой гэж зарласны учрыг олоогүй ” гэлээ. Тавдугаар сараас хойш Ухань хотод дотоодын халдвар бүртгэгдээгүй. Гэхдээ үүнд шинж тэмдэггүй халдварыг оруулаагүй. Мөн Фан Фан “Цар тахлаас Хятад биш дэлхий нийт суралцах хэрэгтэй. Вирусыг өргөн цар хүрээтэй, удаан хугацаагаар тарааж байгаа нь мэдлэг дутуу, биеэ тоосон байдалтай холбоотой” гэв.

Түүний тэмдэглэлийг Англи хэл рүү орчуулсан профессор Майкл Берри “Фаны тэсвэр хатуужил  мэдлэг дээр үндэслэн зөв зүйл хийж байгаатай холбоотой. Тэр хөл хорионы үеийн Уханийн амьдрал, нөхцөл байдал, тулгамдсан асуудлаа баримтад тулгуурлан бичсэн. Тэрнээс Засгийн газрыг огцруулах зорилготой тэрс үзэлтэн биш” гэсэн юм.Фан улс орон нь түүний зохиолыг дахин хэвлэх эрх олгоно гэдэгт итгэлтэй байгаагаа хэлэв. Тэрээр “Би бууж өгөхгүй нь тодорхой. Дуугүй суух эрх байхгүй” гэсэн юм.

Эх сурвалж:BBC