М.ЦЭЦЭГ

ЛОББИТОЙ ХУУЛЬ НЭГ АЛХЛАА

УИХ-ын зарим гишүүдийн ярьж буйгаар алтны компаниудын лоббинд автсан гэх Ашигт малтмалын тухай хуульд нэмэлт, өөрчлөлт оруулах тухай хуулийн төслийн анхны хэлэлцүүлгийг УИХ-ын чуулганы өчигдрийн хуралдаанаар хэлэлцлээ.

Засгийн газар Алтны худалдаанд ил тод байдлыг бүрдүүлэх тухай хуулийн төслийг Улсын Их Хуралд өргөн мэдүүлж, хуулийн төслийг нам, эвслийн бүлэг болон Эдийн засгийн байнгын хорооны хуралдаанаар хэлэлцээд төслийг хэлэлцэхийг дэмжээд байсан. Харин өнгөрсөн арванхоёрдугаар сарын 14-ний чуулганы нэгдсэн хуралдаанаар хуулийн төслийг хэлэлцэн биеэ даасан хууль гаргах шаардлагагүй, энэ асуудлыг Ашигт малтмалын тухай хуульд нэмэлт, өөрчлөлт оруулах замаар зохицуулах нь зүйтэй гэж шийдвэрлэсэн юм.

  Иймээс алт олборлогч болон алт худалдан авагч хуулийн этгээдүүд алтыг хууль бусаар хил давуулан худалдах, олборлосон алтаа нуух, хадгалах, татвараас зайлсхийхийн тулд арилжааны банкинд тодорхой бус хугацаагаар барьцаалах зэрэг далд үйл ажиллагаа гарч байгаа учраас алт олборлогч аж ахуйн нэгжүүдийн татварын дарамтыг бууруулах, Монголбанкинд тушааж буй алтны хэмжээг нэмэгдүүлэх, улсын валютын нөөцийг нэмэгдүүлэх, татварын суурийг өргөжүүлж, борлуулсан алтанд ногдох орлогын албан татвар, ашигт малтмалын нөөц ашигласны төлбөрийг төсөвт бүрэн төвлөрүүлэх зорилгоор Ашигт малтмалын тухай хуульд нэмэлт, өөрчлөлт оруулах тухай хуулийн төсөл боловсруулсан байна.

Энэ хуулийн гол зорилт нь валютын нөөцийг найдвартай байлгах үүднээс олборлосон алтыг Монголбанкинд тушаахад чиглэж байгаа юм. Хууль батлагдсанаар Монголбанкинд тушаах алтны нөөц нэмэгдэнэ гэж үзэж байна. Алтаа Монголбанкинд хадгалснаар валютын нөөц нэмэгдэж, төгрөгийн ханшийг тогтвортой барих, мөн хэдий хэрийн алтны нөөцтэй байна тэр хэрээр улс орны нэр хүнд өсөхөд ч ач холбогдолтой гэж зарим гишүүн үзэж байв. Мөн энэ хууль нь Оюутолгой төсөлд хамаарахгүй, бусад аж ахуйн нэгжүүд олборлосон алтаа Монголдоо цэвэршүүлж Монголбанк болон арилжааны банкуудад тушаах боломжийг олгоход чиглэж байгаа юм.

АН-ЫН БҮЛЭГ ЗАВСАРЛАГА АВЛАА

Ерөнхийлөгч Ц.Элбэгдоржийн санаачлан өргөн мэдүүлсэн Монгол Улсын Засгийн газрын тухай хуульд өөрчлөлт оруулах тухай, Монгол Улсын Их Хурлын тухай хуульд өөрчлөлт оруулах тухай хуулийн төслүүдийн анхны хэлэлцүүлгийг хийж эхэлсэн ч УИХ дахь АН-ын бүлэг тав хоногийн завсарлага авав.

Төрийн байгуулалтын байнгын хорооны хуралдаанаар төслүүдийн анхны хэлэлцүүлгийг хийх үеэр УИХ-ын гишүүн Д.Эрдэнэбат, Засгийн газрын бүрэлдэхүүний 50-иас илүүгүй хувь нь УИХ-ын гишүүний ажил, албан тушаалыг хавсарч болохоор, УИХ-ын гишүүн М.Батчимэг, Засгийн газрын бүрэлдэхүүний 50-иас илүүгүй хувь нь УИХ-ын гишүүний ажил, албан тушаалыг хавсрах бол ерөнхий чиг үүргийн сайд нь УИХ-ын гишүүн байхаар, УИХ-ын гишүүн Р.Гончигдорж, хуулийн төслийн хэрэгжих хугацааг 2016 оны УИХ-ын ээлжит сонгуулийн дүнд байгуулагдсан УИХ бүрэн эрхээ хэрэгжүүлж эхэлсэн өдрөөс дагаж мөрдөхөөр санал гаргасныг хуралдаанд оролцсон гишүүдийн олонх дэмжсэн юм.УИХ-ын гишүүн Су.Батболд, Сү.Батболд, С.Бямбацогт, М.Энхболд нар хуулийн хэрэгжих хугацааг 2014 оны долдугаар сарын 1-ний өдөр болгон наашлуулах санал гаргасныг олонх дэмжээгүй.  УИХ-ын гишүүн Ц.Даваасүрэн “Монгол төрийн хариуцлага суларсан нь УИХ-ын гишүүн Засгийн газрын гишүүний албыг давхар хашдаг давхар дээлний асуудлаас үүдэлтэй гээд зарим яамд уруу хандан бичиг явуулахаар хариу ч ирүүлдэггүй талаар шүүмжилж байлаа. Тэрбээр 2016 оны УИХ-ын ээлжит сонгуулийн дүнд байгуулагдсан УИХ бүрэн эрхээ хэрэгжүүлж эхэлсэн өдрөөс хуулийг дагаж мөрдөхөөр төсөлд тусгасан нь Үндсэн хуультай зөрчилдөхгүй биз”  хэмээн лавласан. Төрийн байгуулалтын байнгын хорооны дарга А.Бакейн хариулснаар, Үндсэн хуультай харшлах зүйл гарахгүй юм байна. Гишүүд хуулийн хэрэгжих хугацааны талаар нэлээд хэлэлцсэн бөгөөд УИХ дахь АН-ын бүлгийн дарга Д.Эрдэнэбат хэлэлцэж буй асуудлаар АН-ын бүлэг ажлын тав хоногийн завсарлага авах санал гаргаснаар хэлэлцүүлгийг хойшлууллаа.

Энэ хуулийн төсөл парламентад ороод удаж байгаа. Гишүүдийн олонх яаран батлахыг хүсэхгүй байгаа юм. Учир нь УИХ-д олонхийг бүрдүүлж, Засгийн эрхийг хамтран барьж буй намуудаас 17 сайд нь парламентын дотроос томилогдсон. Хэрэв энэ хуулийг яарч батлах, хэрэгжүүлэх хугацааг энэ онд гэж заах юм бол олон сайд суудлаасаа буух эсвэл гишүүнээсээ татгалзах сонголт хийх болно. Иймд эрхэм гишүүд давхар дээлээ тайлж, дан болгохоос эмээсээр байна.