Р.ОЮУН

“Ширээний ном” булангийн энэ удаагийн зочноор Үндэсний музейн Бодлого төлөвлөлт удирдлагын хэлтсийн дарга, доктор Ж.Баярсайханыг урилаа. Тэрээр МУИС-ийн түүхийн ангийг судлаач мэргэжлээр төгссөн болохоор судалгааны номнууд ширээн дээр нь байна. Археологийн судалгаа, тэр дундаа Монголын Хүрлийн үеийн гайхамшигт соёл болох бугын хөшөө дурсгалыг сүүлийн 10 гаруй жил судалж байгаа нэгэн ажээ. Энэ судалгааг хийхэд түүний ширээний ном Оросын нэртэй археологич В.В.Волковын 1981 онд хэвлүүлсэн Монголын буган хөшөөний соёл, буган хөшөө гэсэн ном аж. Энэ ном нь дэлхийд анх удаа Монголын буган хөшөө гэдэг дурсгалыг гаргаж ирсэн бүтээл бөгөөд одоо ч үнэ цэнээ алдаагүй. Харин ч 2001 онд Москвад дахин хэвлэгджээ. Ж.Баярсайхан өнгөрсөн зун Монголын буган хөшөөний соёлоор илтгэл бичиж докторын зэрэг хамгаалсан байна. Хэдийгээр В.В.Волков нас барсан ч ширээний ном нь түүний багш болж тусалж, хөтөч болсноороо чухал үүрэгтэй хэмээв.

Тэрээр монгол хэлээр бичиж, найруулах асуудал бичдэг хүнд чухал болоод байна. Орчин үеийнхэн монголоор бичиж, найруулахдаа муу болсон. Яагаад гэвэл техник хөгжсөн учраас алдаатай бичиж байна. Тиймээс найруулга, бичлэгийн гол бүтээл болох Б.Ринчен гуайн “Заан залуудай” номыг унших дуртай. Мөн Ц.Дамдинсүрэн гуайн бүтээлүүд, хуучны түүхчдийн бичсэн бүтээлүүдийг уншихад аливаа зүйлийг яаж найруулж бичих вэ.

Хүнд хэрхэн ойлгуулах, яаж уран сайхнаар илэрхийлэх вэ гэдгийг олж хардаг. Уншихад утга яруу, төгөлдөр байдаг. Ер нь амьдралд хэрэг болох, аливаа зүйлийг өөртөө авахад “Чингисийн билэг сургааль”, “Эрдэнийн сан Субашид” гэсэн номыг ширээн дээрээ ойрхон байлгадаг” гэсэн юм.