Англи эхээс хөрвүүлсэн Тоймч В.Ариунчимэг

Анадолу агентлагийн 2026 оны есдүгээр сарын 13-ны өдрийн эдийн засгийн нийтлэл

Дэлхийн эрчим хүчний зах зээл дэх геополитикийн эрсдэлүүд Европ болон Ази тивийн улс орнуудыг газрын тос, байгалийн хийн хамаарлаа бууруулах зорилгоор сэргээгдэх эрчим хүч, эрчим хүч хуримтлуулах технологид чиглэсэн хөрөнгө оруулалтаа нэмэгдүүлэхэд түлхэц өгч байна. АНУ-Израилийн Ираны эсрэг эхлүүлсэн дайны улмаас эрчим хүчний зах зээлд үүссэн нийлүүлэлт болон үнийн огцом хэлбэлзэл нь эрчим хүчний импортоос хамааралтай Европ, Азийн улс орнуудын нийлүүлэлтийн аюулгүй байдлын бодлогыг өөрчлөн шинэчилж, сэргээгдэх эрчим хүч болон эрчим хүч хуримтлуулах технологид оруулах хөрөнгө оруулалтын стратегийн ач холбогдлыг нэмэгдүүлж байна. Газрын тос болон шингэрүүлсэн байгалийн хийн тээвэрлэлтийн ихээхэн хэсэг дамжин өнгөрдөг Ормузын хоолойд үүссэн нийлүүлэлтийн саатал нь шатах ашигт малтмалын импортоос хамааралтай эдийн засгууд геополитикийн эрсдэлд хэр эмзэг болохыг дахин харуулав. Дайн эхлэхээс өмнөх үе буюу 2-р сарын 27-нд мегаватт-цаг тутамд 31.96 еврогийн үнэтэй байсан байгалийн хийн үнэ 9-р сарын 11-ний өдөр мегаватт-цаг тутамд 80.82 евро болж, дээд цэгтээ хүрчээ. Брент маркийн түүхий газрын тосны үнэ хоёрдугаар сарын 27-нд баррель нь 76.3 ам.доллар байсан бол дөрөвдүгээр сарын 30-нд 126.41 ам.доллар болж өссөн байна. Баруун техасын түүхий газрын тосны үнэ дөрөвдүгээр сарын 7-нд 117.63 ам.долларт хүрчээ. Есдүгээр сарын 11-ний байдлаар Брент маркийн газрын тос баррель нь 105.62 ам.доллараар, харин Баруун техасын газрын тос 100.87 ам.доллараар тус тус арилжаалагдаж байна.

Эрчим хүчний үнийн өсөлт нь шатах ашигт малтмалаас татгалзаж, эрчим хүчний хангамжаа төрөлжүүлэхийг зорьж буй улс орнуудад дотоодын болон сэргээгдэх эрчим хүчний эх үүсвэрт оруулах хөрөнгө оруулалтыг эрчимжүүлэхэд чиглэсэн бодлогыг улам бэхжүүлэв. Урт хугацаандаа Ираны дайн ялангуяа шатах ашигт малтмал импортлогч орнуудад сэргээгдэх эрчим хүч, эрчим хүч хуримтлуулах технологид чиглэсэн хөрөнгө оруулалтын эдийн засаг, стратегийн ач холбогдлыг улам бүр нэмэгдүүлнэ гэж таамаглаж байна. Олон улсын эрчим хүчний агентлагийн мэдээллээр сэргээгдэх эрчим хүчний хүчин чадлыг нэмэгдүүлэх, эрчим хүчний хэмнэлтийг сайжруулах зэрэг нь дайны улмаас эрчим хүчний зах зээлд үүссэн сөрөг нөлөөг сааруулах чиглэлээр улс орнуудын авч хэрэгжүүлж буй бодлогын арга хэмжээнүүдийн нэг хэсэг юм.

Европ тивд эрчим хүчний шилжилт эрчимжлээ

Орос Украин руу довтолсны дараах байгалийн хийн нийлүүлэлтийн хямрал болон түүний араас гарсан АНУ-Израил-Ираны дайны улмаас Европ эрчим хүчний аюулгүй байдлын шинэ үе шатанд шилжлээ. Ойрх Дорнод дахь дайн нь Европын газрын тос, байгалийн хийн зах зээлд дарамт учруулж, тив даяар импортын шатах ашигт малтмалаас хамааралтай байдлыг бууруулах бодлогыг дахин нэн тэргүүний асуудал болгож байна. Европын Хөрөнгө Оруулалтын Банк цэвэр эрчим хүчний шилжилт нь Европын эрчим хүчний импортын хамаарлыг бууруулж, улмаар дэлхийн эрчим хүчний хямралын эсрэг эдийн засгийн тэсвэрлэх чадварыг нэмэгдүүлдэг болохыг онцолжээ. Энэхүү өөрчлөлтийн нөлөө цахилгаан үйлдвэрлэлд ч мөн ажиглагдаж байна. Европт энэ оны эхний хагаст 8.8 гигаваттын хүчин чадал бүхий салхины эрчим хүчний шинэ станц ашиглалтад орсон байна. Брюссель хотод төвтэй WindEurope холбооны мэдээллээр энэхүү салхины эрчим хүчний суурилуулсан хүчин чадал нь өнгөрсөн оны мөн үетэй харьцуулахад ойролцоогоор 33 хувиар өссөн байна. Цахилгаан дамжуулах хүчин чадал өссөн нь Германд суурилуулсан болон далайн эргийн салхин эрчим хүчний төслүүдийг сүлжээнд холбосонтой холбоотой юм. Германд сэргээгдэх эрчим хүчний эх үүсвэрийн цахилгаан эрчим хүчний хэрэглээнд эзлэх хувь оны эхний хагаст дээд амжилт тогтоож, 58 хувьд хүрсэн байна. Их Британид салхины эрчим хүчний хүчин чадал өссөн нь эрчим хүчний зах зээлд үзүүлэх дайны сөрөг нөлөөллийг бууруулахад дэмжлэг болжээ. Оны эхний улиралд тус улсад салхины эрчим хүчний үйлдвэрлэл өмнөх оны мөн үеэс 31 хувиар өссөн бол цахилгаан үйлдвэрлэлд салхин цахилгаан станцын эзлэх хувь 42 хувь болж өссөн байна. Салхины эрчим хүчний үйлдвэрлэл нэмэгдсэний ачаар цахилгаан эрчим хүчний компаниуд хийн цахилгаан станцын хэрэглээгээ бууруулжээ. Эрчим хүчний үнийн өсөлт нь хэрэглэгчдийг цахилгааны төлбөрөө бууруулах, эрчим хүчний зах зээлийн хэлбэлзлээс өөрсдийгөө хамгаалахын тулд өөрсдөө цахилгаан эрчим хүч үйлдвэрлэхэд хүргэсэн байна. Европт, ялангуяа Ойрх Дорнодод үргэлжилж буй дайны үеэр дээврийн нарны хавтангаас эрчим хүч гаргаж авах сонирхол нэмэгдсэн нь анхаарал татаж байна. Дээврийн нарны эрчим хүч нь эрчим хүчний хямралын үед стратегийн сонголт болж байгаа нь том хэмжээний цахилгаан станцуудаас илүү хурдан суурилуулж, хэрэглээний цэгүүдэд цахилгаан үйлдвэрлэх боломжийг олгодогтой холбоотой юм. Европт эрчим хүчний аюулгүй байдлын талаарх мэтгэлцээн эрчим хүч түгээлт, эрчим хүчний хадгалалт, сүлжээний хөрөнгө оруулалт, сэргээгдэх эрчим хүч зэрэг сэдвийн эргэн тойронд улам бүр хүчээ авах төлөвтэй байна.

Ази тивд эрчим хүчний аюулгүй байдлыг хангах хүрээнд эрчим хүч хуримтлуулах төслүүд улам бүр чухал байр суурь эзлэх боллоо

АНУ-Ираны дайн нь эрчим хүчний импортоос ихээхэн хамааралтай Азийн орнуудын хувьд хангамжийн аюулгүй байдлыг бэхжүүлэх, эрчим хүчний эх үүсвэрийг төрөлжүүлэх шаардлагыг тодотгож өгсөний зэрэгцээ нар, салхины эрчим хүч болон эрчим хүч хуримтлуулах технологид хийх хөрөнгө оруулалтын стратегийн ач холбогдолыг өсгөв. Энэтхэгийн Шинэ болон Сэргээгдэх Эрчим Хүчний Яам сэргээгдэх эрчим хүчний нөөцийг цахилгаан эрчим хүчний системд нэгтгэхийн тулд эрчим хүчний хадгалалтад хөрөнгө оруулалтаа нэмэгдүүлж байна. Тус яамны таамаглаж байгаагаар Энэтхэгийн эрчим хүчний хадгалалтын хэрэгцээ 2032 он гэхэд 411.4 гигаватт-цаг хүрэх төлөвтэй байна. Энэтхэгийн Эрчим Хүчний удирдах газар эрчим хүчний хадгалалтын системийг нарны эрчим хүчний төслүүдтэй хамтран суурилуулахыг зөвлөж байна. Өмнөд Солонгос сэргээгдэх эрчим хүчний хүчин чадлаа нэмэгдүүлэхийн зэрэгцээ цахилгаан эрчим хүчний сүлжээгээ бэхжүүлэхэд анхаарлаа хандуулж байгаа. Тус улс 2030 он гэхэд сэргээгдэх эрчим хүчний хүчин чадлыг 100 гигаватт хүргэх, мөн нэмэгдэж буй сэргээгдэх эрчим хүчний үйлдвэрлэлийг системд нэгтгэхийн тулд сүлжээний дэд бүтцийг сайжруулахаар зорьж байна. Филиппиний Эрчим хүчний яам 2035 он гэхэд 25 гигаваттын сэргээгдэх эрчим хүчний хүчин чадлыг нэмж суурилуулахаар зорьж байна. Тус яамны Цахилгаан эрчим хүчний хөгжлийн төлөвлөгөөнд сэргээгдэх эрчим хүч 2030 онд цахилгаан эрчим хүчний үйлдвэрлэлийн 35 хувийг, 2040 онд 50 хувийг эзэлнэ гэж тусгажээ. Мөн тус яам энэ онд сэргээгдэх эрчим хүч, эрчим хүчний хадгалах төслүүдээс нийт 1471 мегаваттын хүчин чадлыг сүлжээнд нэмэхээр төлөвлөж байна. Тайландад эрчим хүчний систем нь байгалийн хийнээс өндөр хамааралтай байдгаас шалтгаалан эрчим хүчний эх үүсвэрийг төрөлжүүлэх зорилгоор нарны болон бусад сэргээгдэх эрчим хүчний эх үүсвэрийг хөгжүүлэхэд чухал үүрэг гүйцэтгэж байна. Хятадад эрчим хүчний аюулгүй байдал болон эрчим хүчний шинэ системийг хөгжүүлэхийг хамтад нь авч үздэг төдийгүй нарны болон салхины эрчим хүч, эрчим хүчний хадгалалт, цахилгаан сүлжээнд хөрөнгө оруулалт хийх нь эрчим хүчний шилжилтийн гол элементүүд болжээ. Ази, Европт болж буй эдгээр үйл явдал  сэргээгдэх эрчим хүчний хөрөнгө оруулалт нь хүлэмжийн хийн ялгаралыг бууруулах, уур амьсгалын зорилтуудтай холбоотой байхаас гадна эрчим хүчний хангамжийн аюулгүй байдал, гадаад хамаарлыг бууруулах, үнийн хэлбэлзэлд тэсвэртэй байдлыг нэмэгдүүлэхтэй холбоотой болохыг харуулж байна.

Эх сурвалж: https://aa.com.tr/tr/ekonomi/enerji-guvenligi-baskisi-avrupa-ve-asyayi-yenilenebilir-enerjiye-yoneltiyor/4055707

Эх сурвалж: “Зууны мэдээ” сонин

2026 ОНЫ ЕСДҮГЭЭР САРЫН 22. МЯГМАР ГАРАГ. № 178 (7920)

Хуурамч мэдээлэл хаа сайгүй тархах болсон энэ үед баримттай, эх сурвалжтай, үнэн бодитой мэдээллийг “Зууны мэдээ” сониноос аваарай.

Үнэн мэдээллийг хамтдаа хамгаалцгаая.

Бие даасан сэтгүүл зүйг дэмжин "Зууны мэдээ" захиалаарай. www.zuuniimedee.mn