Б.Баяр
Монголын хамгийн хэцүү “шүдний өвчин”-үүдийн нэг нь шатахуун байдаг. Монгол шатахуунтай байх үгүй нь Оросоос бараг 100 хамаарна. Төрийн зүгээс шаиахууныг АҮЭБЯ хариуцдаг. Харин Оросоос хувийн хэвшлийн хэдэн компани авчирч нийлүүлдэг. Шатахуун тасрах юмуу, үнэ нэмэгдэхэд Оросоос болов уу, яам буруутай юу, импортлогчид нөлөөлөв үү гэдэг нь мэдэгддэггүй.
Яг ийм чөтгөрийн тойргоос гаралтай шатахууны хомсдол наадмын өмнөөс эхэлснээ, наадам өнгөрүүт үнэ нь нэмэгдлээ.
Уг нь наадмын өмнө шатахуун хомсдох шинж илэрч, зарим компанийн ШТС-ууд түгээлтээ хязгаарлаж байхад АҮЭБЯ /Аж үйлдвэр, эрдэс баялгийн яам/-ны удирдлагууд “Наадмаар шатахууны хангамж асуудалгүй” хэмээн тайвшруулсан. Тухайн үед буюу 2026 оны долдугаар сарын 7-нд “АИ92 автобензин 33 хоногийн, АИ95 бензин 44 хоног, дизель түлш 27 хоногийн нөөцтэй байгаа” хэмээн АҮЭБЯ-наас мэдэгдэж байв. Тайвширсан иргэд наадмын өмнөөс эхлээд уламжлалт зуны аялалдаа гарсан. Ингээд Архангай, Завхан зэрэг аймагт шатахууны хомсдолтой тулж ШТС-уудад нь км км дараалал үүсгэн дугаарлаж эхлэв. Үүнтэй зэрэгцээд өчигдөр /2026.7.15/ АҮЭБЯ-наас үнэ нэмэгдсэн тухай мэдэгдэл гаргаж “сюрприз” барих нь тэр. Түүндээ “ОХУ-ын Роснефть болон бусад компаниас ирсэн долдугаар сарын хил үнийн өөрчлөлттэй холбогдуулан 2026 оны долдугаар сарын 15-ны өдрөөс эхлэн АИ92 төрлийн автобензиний үнийг литр тутамд 250 төгрөгөөр нэмэгдүүлэх, дизель түлшний үнийг литр тутамд 150 төгрөгөөр бууруулах арга хэмжээг газрын тосны бүтээгдэхүүн борлуулагч аж ахуйн нэгжүүд хэрэгжүүлэх болсныг мэдэгдэж байна. Олон улсын нөхцөл байдал тэр дундаа манай улсын газрын тосны импортын 97 хувийг хангадаг ОХУ-ын дотоодын нөхцөл байдлыг бид бодитоор үнэлж улсаа шатахуунаар тасралтгүй хангах олон талын арга хэмжээг авч хэрэгжүүлж байгаа болно” гэв. Наадмын өмнөх 7-ны өдрийн мэдээллээр “АИ92 автобензин 33 хоногийн нөөцтэй” гэж байсан. Энэ нь “Наймдугаар сарын 10 хүртэлх хэрэглээний шатахууны нэгэнт авчраад нөөцөлсөн” гэсэн үг. Гэтэл ингэж мэдэгдээд 10 хонолгүй нөөцөлсөн АИ92 автобензиний литр тутамд 250 төгрөгөөр нэмж түүнийгээ ОХУ-ын Роснефть болон бусад компанитай холбож тайлбарлалаа. Одоо хөдөө орон нутагт шатахуунгүй гацсан ард иргэд “Үнэ нэмэгдэх яах вэ, олдож л байвал болно” гэх нь ойлгомжтой. Үүнийг тооцоолсон нь тодорхой л доо.
