Б.Баяр
УИХ-ын 2026 оны намрын чуулган есдүгээр сарын 15-нд нээлтээ хийнэ. Тус чуулганаар олны анхаарал татсан зарим асуудлаар сонсгол зохион байгуулахаар яригдсан. Тухайлбал, Эпштэйний файл, мөн Сангийн сайд асан С.Баярцогтын асуудлаар Дээд шүүхийн хоёр шүүгчийн тусгай саналаар УИХ-ын зарим гишүүн сонсгол зохион байгуулах талаар ярьсаар хаврын чуулганыг өндөрлүүлсэн. Эпштэйний файлын тухайд Б.Баярбаатар нарын гишүүд “Эпштейн бол санхүүгийн гэмт хэрэгтэн. Морин уралдаан, үнэт чулуу, уран зураг, эдлэн газар хаус зэргээр мөнгө угаалтыг хийдэг гэх мэдээлэл бий. Мөн бусад улс орнуудын улс төрд нөлөөлж тодорхой шийдвэрүүдийг гаргуулах лобби ажлыг хийдэг гэх мэдээлэл ч байгаа. Харамсалтай нь өнөөдөр Монгол Улсын Төрийн тэргүүн, Ерөнхий сайд, Гадаад хэргийн сайдаар ажиллаж байсан хүмүүс нэр холбогдсон. Хууль зүйн байнгын хороон дээр эдгээр агуулгуудаар нийтийн сонсгол зохион байгуулах саналыг гаргаад, УИХ-ын гишүүд дэмжиж гарын үсэг цуглуулж эхэлж байна" гэж мэдээлсэн. Түүнчлэн Дээд шүүхийн шүүгч Б.Амарбаясгалан, Д.Эрдэнэбалсүрэн хоёр 2021 оны тавдугаар сарын 19-нд “Шүүх хэрэгт авагдсан нотлох баримтад тулгуурлан хэргийн үйл баримтыг тогтоож, гэм буруугийн талаар дүгнэлт хийхдээ нотлох баримт хангалттай эсэхийг нягталж, хэрэгт хамааралтай баримт нэг бүрийг тал бүрээс нь нягт нямбай, бүрэн гүйцэд бодит байдлаар нь хянах үүрэгтэй. С.Баярцогтод холбогдох хэргийн хувьд хуулийн дээрх шаардлага хангагдаагүй. Гэмт хэргийн зүйлчлэлд нөлөөлж болох нөхцөл байдлын хүрээг зөв тогтоох мөрдөн шалгах ажиллагаа бүрэн хийгдээгүй. Хэргийн талаар нотолбол зохих байдлуудыг бүрэн нотлоогүй байхад хэргийг хүлээн авч эрх зүйн дүгнэлт хийсэн шүүхийн шийдвэр нь хууль ёсны байх шаардлагад нийцээгүй” гэх зэрэг үндэслэл бүхий тусгай саналыг гаргасан. Энэ дагуу Дээд шүүхийн Эрүүгийн хэргийн танхимын шүүгч нар хуралдаж хэргийг мөрдөн байцаалтад буцааж, прокурор хэрэгсэхгүй болгосон. Үүнийг тухайн үеийн УИХ-ын гишүүд “Шүүх дабль стандарт хэрэгжүүллээ” гэцгээж байсан юм. Улмаар 2023 оны намар үүгээр сонсгол хийх гишүүдийн санаачилга гарч гарын үсэг цуглуулж байсан удаатай. Мөн өнгөрсөн хугацаанд энэ асуудлаар Ерөнхийлөгч асан эрхэм, УИХ-ын гишүүн, хуульч зэрэг хэд хэдэн субьект Цэцэд хандсан. Тэд Цэцэд “Гурван шатны шүүхийн шийдвэрийг хууль бусаар засчихлаа” гэсэн агуулга бүхий мэдээллийг гаргаж байв. Тухайлбал, УИХ-ын гишүүн С.Ганбаатар 2023 оны хоёрдугаар сарын 9-нд “Монголд хууль эрхийн байгууллагууд нь хуулиа зөрчдөг болоод байна. Хамгийн гол нь С.Баярцогтын асуудал дээр, Оюу толгойн асуудал дээр Дээд шүүхийн ерөнхий шүүгчийн оролцоотойгоор хууль бус шийдвэр гарсан. Эрүүгийн хэрэг хянан шийдвэрлэх тухай хуульд өөрчлөлт оруулах тухай 2021оны нэгдүгээр сарын 15-ны өдөр хүчингүй болсон хуулиар хэргийг хүчингүй болгосон. Энэ асуудлыг Цэцэд өгч байна. Дээд шүүхийн ерөнхий шүүгч гурван зүйл заалтыг зөрчсөн. Үндсэн хуулийн “Шударга ёс хууль дээдлэх төрийн үйл ажиллагааны үндсэн зарчим мөн” гэдгийг зөрчсөн. Үндсэн хууль, зарлиг, төрийн байгууллагын бусад шийдвэрүүд нь шүүхийн ерөнхий шүүгчид ч гэсэн хамааралтай” гэж байсан юм. Уг асуудал ирэх намрын чуулганаар “сэдрэх” тухай мэдээлэл байна. Товчхондоо, хэрэв намрын чуулганаар Эпштэйний файл, шүүгчийн тусгай саналаар сонсгол хийвэл “улс төрийн хэрүүл”-ийг өдөөж мэдэх юм. Учир нь эдгээр асуудалд улстөрчид, тэр дундаа сөрөг хүчнийхэн холбогдсон юм.
