З.БАТЦЭЦЭГ

Биднийг аз жаргалтай байхад юу саад болдог вэ. Асуудал, бэрхшээл, сэтгэл зовнил, бүтэлгүйтэл, бидний өмнө тавьж буй эцэс төгсгөлгүй хэцүү даалгавруудад амьдрал өөрөө буруутай гэдэгт олон хүн итгэлтэй байдаг гэж доктор Питер хэлэв. Петр Галигабаров бол дадлагажигч сэтгэлзүйч. Танин мэдэхүйн зан үйлийн сэтгэл зүйн эмчилгээний нийгэмлэгийн гишүүн, арт-терапист юм. Гэхдээ таны толгойд байгаа бодлууд эерэг үү эсвэл гүн гунигтай байна уу. Аз жаргалгүй сэтгэх зуршил нь бидний биед гармоны нийлэгжилтийг алдагдуулдаг. Эдгээр хэллэг нь аз жаргалын гармоныг алдаг.

“Хэрэв бид аз жаргалыг нейрофизиологийн призмээр харвал амьдралаас таашаал авах гэж юу болохыг мартсан хүнд серотонин дутагдаж байна гэсэн үг" гэж сэтгэл судлаач хэлэв. Энэ даавар нь биднийг бусадтай харьцуулах, статусыг олж авах, илүү байх боломжийг олгодог. Жишээлбэл, хүн бага наснаасаа хэчнээн хичээсэн ч бусдаас муу л байна гэж бодож сурсан бол серотонинийн синтез ховор байх нь ойлгомжтой. Тэр жижиг зүйлээс таашаал авч чадахгүй, нартай өдөр, амттай хоол, байгальд аялах. Аз жаргалыг мэдэрч чадахгүй байгаа хүн аз жаргалын бусад даавартай холбоотой асуудалтай тулгардаг гэж шинжээч онцлов.

Тиймээс нийгэмтэй харилцах үед окситоцин ялгардаг. Хэрэв хүн дараах байдлаар боддог бол аз жаргалын даавар ялгархад асуудал үүсдэг. Үүнд бусад хүн надад дургүй, хүмүүс миний талаар муугаар боддог, бухимдахгүйн тулд бусадтай харилцахгүй байх нь дээр. Дофамин биднийг шинийг эрэлхийлэх, оролдох, нээх, урьдчилан таамаглах, урагшлахад түлхэц өгдөг. Үүний дутагдал нь ихэвчлэн дараах бодолтой хүмүүст мэдрэгдэх болно. Тухайлбал, сайн зүйл тохиолдохгүй, би бол ялагдагч, шинэ харилцаа эхлүүлэхийг оролдох нь утгагүй юм. Намайг ямар ч сонирхолтой зүйл хүлээхгүй, дэлхий маш уйтгартай. Дассан орчноосоо гарахгүй удахаараа хүн уйтгартай болж сэтгэлийн түгшүүр нэмэгддэг. Тиймээс анхаарал, үйлдэл, ур чадварын шинэ чиглэлийг аажмаар, байнга эзэмших нь дээр.

Сэтгэл зүйн буруу хандлага нь хүмүүсийг аз жаргалыг олоход саад болдог гэж сэтгэл судлаач тэмдэглэжээ. Ихэнхдээ энэ нь насанд хүрэгчдийн ачаар бага насандаа гарч ирдэг. Тиймээс тэд амьдралын өчүүхэн зүйл, өөрсдийн амжилтаас таашаал авах чадвараа алддаг. Ялангуяа, бусдаас илүү сайн хийж, илүү сайн үр дүнд хүрсэн тохиолдолд өөрийгөө хүндлэх ёстой гэдэгт итгэлтэй болдог. Тэгээд эцэст нь амьдралаа өөрөө анзаарахгүй, дугуйнд суусан хэрэм шиг гүйдэг. Ийм хандлагатай хүн өөрийгөө аз жаргалтай гэх нь юу л бол. Би зовж шаналж, байнга ажиллаад, зүгээр суухгүй, бусдад таалагдаж байвал намайг хайрлана гэж бодоход хүргэдэг. Бодлоо сонсож сурах нь чухал. Энэ нь аз жаргалгүй зуршилтай болсон сэтгэл хөдлөл, зан үйлд нөлөөлдөг гэж Петр Галигабаров хэлэв.

Эх сурвалж: “Зууны мэдээ” сонин

2022 ОНЫ ТАВДУГААР САРЫН 5. ПҮРЭВ ГАРАГ. № 90 (6822)