Бөхчүүдийн шүүгч буюу хөлийн цэцийг мэргэшүүлье

2021-08-31
Нийтэлсэн: Админ
 3 мин унших

Б.ДЭМБЭРЭЛНЯМ

 

Аливаа тэмцээн шударга болоход шүүгч гол нөлөө үзүүлдэг. Шүүгч шударга, зөв шийдвэр гаргах нь тамирчдын амжилт төдийгүй үзэгчдийг тухайн спортод шимтэхэд нөлөөлдөг. Үндэсний бөхийн хувьд шүүгч нь хөлийн цэц. Зарим хөлийн цэцийн эргэлзээтэй, нутгархсан, танил тал харсан мөн шийдвэр гаргалгүй удах нь үндэсний бөхийн үзэгчид цөөрч байгаад нөлөөлж байна. Гэтэл олон улсын жүдо бөхийн холбооны шүүгчид тэмцээний талбайд болон түүнээс гадна тус холбооны төлөөлөгчид байдаг. Тэднээр жүдо бөхийг төлөөлүүлэн авч үздэг.

 

Хөлийн цэцийн ерөнхий шаардлага

 

Үндэсний их баяр наадмын бөхийн барилдааны дүрэмд “хөлийн цэцээр цэгц шударга, шаардлагатай, хурц хараа, шалмаг хөдөлгөөнтэй бөх, бөхийн зүтгэлтнээс сонгон салбар хорооноос томилж гэрээ байгуулан ажиллуулна” хэмээн заасан байдаг. Бөхийн зүтгэлтэн гэж зааснаас өөрөөр албан ёсны шаардлага, шалгуур байхгүй. Манай үндэсний бөхийн хөлийн цэцийг илүү өндөр шалгуураар шалгаруулж авах хэрэгтэй. Гэтэл олон улсын жүдо бөхийн холбооны шүүгч нь орон нутаг, өсвөр зэрэглэлээс эхлээд тив, дэлхийн чанартай бүх тэмцээнд шүүгчээр ажилласан байх гэсэн ерөнхий шаардлага бий. Мөн зэрэглэл бүхэнд шүүгчийн шалгалт өгч тэнцсэн байх ёстой байдаг аж. Харин манай үндэсний бөхийн хөлийн цэц нь тодорхой шаардлага мөн ямар нэгэн шалгалт байхгүй юм. Жүдогийн шүүгчид мэргэжлийн хандлага, зан төлөвтэй байх, холбооноос зохион байгуулж буй бүх хурал, шүүгчийн сургалтад хамрагдах ёстой байдаг. МҮБХ-ноос хөлийн цэцүүдэд ямар нэгэн сургалт, хурал зохион байгуулдаггүй. Дэлхийн ихэнхи спортод шударга ёсыг хадгалахын тулд шүүгчид тамирчин, дасгалжуулагч, олон нийттэй холбоо барихгүй байх ёстой гэж заасан байдаг. Харин үндэсний бөхийн хөлийн цэцүүд нь бөхийн дасгалжуулагч, нутаг ус бүхий хамааралтай хүн таардаг нь маргаан гарахын үндэс болдог. Үндэсний бөхийн хөлийн цэц нь МҮБХ-нд албан ёсны гишүүнчлэл, статусгүй, ямар нэгэн сургалт зөвлөгөө хуралдаангүй, шаардлага, шалгуур үзүүлэлтгүй, хариуцлага тооцдоггүй байгаа юм.

 

Хөлийн цэцийг мэргэшүүлэх хэрэгтэй

 

Барилдахаа больсон бөхчүүд хөлийн цэц хийж байна. Энэ нь бөхөө мэддэг, мэдэрдэг сайн талтай ч илүү мэргэжлийн шүүгч хэрэгтэй. Мэргэшсэн шүүгчгүй спортын төрөл гэж байдаггүй. МҮБХ шүүгчийн сургалтаар хөлийн цэцээ бэлддэг байх хэрэгтэй юм. Хөлийн цэцүүдийг үндэсний бөхийн засуул шиг аймаг, сум, улсын гэж зэрэглэвэл зохистой. Ингэснээр мэргэжлийн хөлийн цэцийн шалгуур өндөрсөнө. Жүдо бөх шиг хөлийн цэцийн гараагаа өсвөр үе, залуучуудын улсын аваргаас эхэлсэн ч болно.

Үндэсний бөх нь олон бөх зэрэг барилддаг учраас зарим барилдааныг хөлийн цэц харж амждаггүй.  Энэ асуудалтай уялдуулж хөлийн цэцийн тоог нэмэх хэрэгтэй. Ойролцоо болсон барилдааныг шийдвэрлэхдээ нийт хөлийн цэцийн саналаар шийдвэрлэдэг. Барилдааныг хараагүй хөлийн цэц санал өгөх нь учир дутагдалтай зүйл юм. Тухайлбал, сагсан бөмбөг болон том лигийн шүүгч нарын гар утас, сошиал хаягийг шалгадаг. Мөн тухайн барилдаж буй хоёр бөхөд нутаг ус, найз, хамаатны ямар нэгэн хамаарал бүхий хүнээр хөлийн цэц хийлгэхгүй байх, шүүлтэд санал өгүүлэхгүй байх нь зүйд нийцнэ.

 

Хөлийн цэцүүд хариуцлага хүлээдэггүй

 

Олон улсын жүдо бөхийн холбоо гэхэд арга хэмжээ бүрийн үеэр дор хаяж гурван хүнээс бүрдсэн Сахилгын комисс томилогдогддог. Энэ комисс нь дүрмийг үл тоомсорлож, жүдо бөхийн спортод зохисгүй зан гаргасан шүүгчид шийтгэл оноох эрхтэй. Энгийн сэрэмжлүүлгээс эхлээд тэмцээнд оролцуулахгүй байх хүртэлх шийтгэлийг оноодог. Харин Үндэсний их баяр наадмын бөхийн барилдааны дүрмийн 10.3-т “Үүргээ хангалтгүй биелүүлсэн цэцэд ерөнхий цэцийн саналыг үндэслэн салбар хорооны шийдвэрээр ажлын хөлсийг олгохгүй бөгөөд дараах тохиолдолд цаашид цэцээр ажиллуулахгүй” хэмээн заасан байна. Мөн 10.3.1-д “Аливаа асуудлыг шийдэхдээ байгууллага, танил тал, нутаг усны явцуу үзэл гаргах, 10.3.2-т “Асуудлыг шуурхай шийдвэрлэхгүй бөөрөнхийлж бөхчүүдийг маргалдуулах, үзэгчдийг чилээх” гэж заасан байдаг ч ямар нэгэн хариуцлага хүлээсэн тохиолдол байдаггүй. Тэдний ажлыг дүгнэдэг байгууллага хороо ч байхгүй.

МҮБХ хөлийн цэцийн асуудалд анхаарал хандуулж шалгуур, шаардлагатай, хариуцлага хүлээлгэдэг байх хэрэгтэй. Мэргэшсэн хариуцлагатай чадварлаг шүүгчтэй байх нь үндэсний бөхийн спортын хөгжилд түлхэц болно.

Эх сурвалж: “Зууны мэдээ” сонин

2021.8.31 МЯГМАР № 170 (6647)

 

В.Путин, Д.Трамп, Ши Жиньпин нарын уулзалтыг дэлхийн хэвлэлүүд хэрхэн дүгнэв?

Гурван их гүрний удирдагч анх удаа гурван талт уулзалт хийж, энх тайвны тухай хамтарсан тунхаглал гаргасан

20 цаг 42 мин
Монгол–Оросын хэвлэл мэдээллийн форум хиймэл оюун ухаан, мэдээний шинэ формат, соёлын онцлогийг хэлэлцэв

Монгол, Оросын сэтгүүлч, хэвлэл мэдээллийн салбарын мэргэжилтнү

Өчигдөр 12 цаг 27 мин
Өрнөдөд сандрал, Дорнодод найдвар, Шэньжэнээс томоохон ахиц дэвшил гарна гэж хүлээж байна

Тэднийг гурван бүлэгт хувааж болно. Геополитикчид (ихэнх нь барууныг баримжаалдаг бөгөөд одо

Өчигдөр 06 цаг 00 мин
У.Хүрэлсүх: Эх орныхоо эрх ашгаас урвасан хэнтэй ч Монгол төр тохиролцох ёсгүй

Монгол Улсын зургаа дахь Ерөнхийлөгч У.Хүрэлсүх бүрэн эрхийнхээ хугацааг дуусахаас өмнө өөрийн хүсэл

Өчигдөр 06 цаг 00 мин
Д.Ариунсайхан: Хүүхдийн эрүүл мэндийн төлөө “Lumi care” эмнэлэг үзлэг, зөвлөгөөгөө үнэгүй хүргэдэг

НҮБ-аас 1959 оны энэ өдөр Хүүхдийн эрхийн тухай тунхаглал, 1989 онд Хүүхдийн эрхийн тухай конвенцыг

Өчигдөр 06 цаг 00 мин
У.Хүрэлсүх: Эх орныхоо эрх ашгаас урвасан хэнтэй ч Монгол төр тохиролцох ёсгүй

У.Хүрэлсүх: Эх орныхоо эрх ашгаас урвасан хэнтэй ч Монгол төр тохиролцох ёсгүй

Уржигдар 16 цаг 51 мин
Х.Тэмүүжин: Төмөр замын хэрэг бол дэлхийн том мафууд ч төлөвлөж чадахгүй хэмжээний зохион байгуулалттай гэмт хэрэг

Х.Тэмүүжин: Төмөр замын хэрэг бол дэлхийн том мафууд ч төлөвлөж чадахгүй хэмжээний зохион байгуулалттай гэмт хэрэг

Уржигдар 14 цаг 25 мин
Н.Ариунболд: Шахмал түлшний аюулгүй байдалтай холбоотой зөрчилд үйлдвэрлэгчээс нөхөн төлбөр шаардах боломжтой

Шахмал түлшний угаарын хийн хордлого ба хохирогчдын эрхийн талаар өмгөөлөгч Н.Ариунболдтой ярилцлаа. 

Уржигдар 06 цаг 00 мин
Хуулийн төсөл: Хаврын морин уралдааныг зөвшөөрнө, зөвшөөрөхгүй

УИХ-ын гишүүн У.Отгонбаяр нарын 25 гишүүн хаврын морин уралдааныг сэргээн з

Уржигдар 06 цаг 00 мин
Н.Учрал: Төрийн тэргүүний эхлүүлсэн жишгийн дагуу бүгд шалгуулах ёстой

Өчигдрийн улс төр Ерөнхий сайд Н.Учралын мэдэгдлээр эхэлж, Ерөнхийлөгч У.Хүрэлсүхи

Уржигдар 06 цаг 00 мин