Б.ОЮУНСҮРЭН Нүүдэлчин монголчууд байгальтайгаа нягт холбоотой амьдарч ирсний хувьд бөө мөргөл ахуй амьдралд нь олон зуун жил ил болон далд хэлбэрээр хүчтэй оршсоор иржээ. Тухайлбал, бөө мөргөл анх хэзээ үүссэн талаар судлаачдын судалгаагаар 5000-7000 жилийн өмнөөс үүссэн гэж үзэж байна. Өнөөдөр Монголын Үндэсний музейд “Монголчуудын уламжлалт шүтээн, сахиус” нэртэй үзэсгэлэн нээгдлээ. Энэ талаар тус музейн эрдэм шинжилгээний ажилтан Ж.Наранчимэг “Монгол орноо гурвантаа дэлгэрсэн бурханы шашин нь уламжлалт бөө мөргөлийг бүр мөсөн халж чадалгүй зарим зан үйлийг нь шингээн зэрэгцэн хөгжиж иржээ. Тэгвэл Үндэсний музей 1960-1970-аад оноос шашин шүтлэгтэй холбоотой эд зүйлсийг цуглуулах бодлого баримтлан ажиллаж байна. Бурханы шашинд хамруулан Чойжон сахиусны гүртэнгийн иж бүрэн хувцасыг дэлгэлээ. Чойжон буюу гүртэн хүн гэдэг нь бурханы сахиусаар дамжуулан бөөгийн үйлийг хийдэг хүн юм. Гүртэнгийн хувцсыг бөөгийн хувцас хэрэглэлтэй харьцуулахад төстэй тал их. Тухайлбал, бөөгийн малгай дээр гурван нүд байрлуулсан нь гурван ертөнцийг нэвт харж аливаа мууг зайлуулахыг бэлэгддэг бол бурханы шашинд ч мөн адил гурван ертөнцийг харахыг бэлэгддэг. Ялгаатай тал нь гүртэнгийн хувцсанд бурханы шашны элементүүд их агуулагдсан байдаг. Мөн Чойжон сахиусны гол хэрэглэлд сэлэм ордог. Энэ нь ямар зэрэглэлийн Чойжон биедээ шингээснээс хамаарч сэлэм барьдаг, барьдаггүйгээрээ ялгаатай. Үзэсгэлэнгийн бас нэгэн онцгой үзвэрт XVIII зуунд хамаарах шар торгон өргөмжлөл юм. Үүнд хоёр өргөмжлөл орсны нэг нь Монгол Түвдээр дайран гарч байгаа Агар Лувсандаш гэх хүний тухай болон түүнд тусална уу хэмээн бичсэн утгатай. Нөгөө нь Түвдийн Банчин эрдэнэ болон Далай ламын дардас дарагдсан байдгаараа онцлог юм” хэмээн ярьлаа. Энэ үзэсгэлэн олон зуун жилийн уламжлалт үзвэрүүдийг нийтэд таниулан түгээх зорилготой учир өргөнөөр үзэхийг урьж байлаа. Эх сурвалж www.polit.mn