ЯМАШИТА МАМОРУ Төслийн ахлах зөвлөх Япон улсын Эрүүл мэнд, хөдөлмөр, нийгмийн хамгааллын яамнаас Монгол Улсын Эрүүл мэнд, нийгмийн даатгалын ерөнхий газарт томилогдон “Нийгмийн даатгалын үйл ажиллагааны чадавхийг бэхжүүлэх төсөл”-ийг хэрэгжүүлж байна. 1990-ээд оны талхны үнийг та санах гээд үзээрэй. Харин одоо хэдэн төгрөг болсон бэ? “Өнөөгийн үнэ цэнэ” гэдэг нь тэр үеийн талхны үнэ, одоогийнхтой адилхан байна гэж үзээд, тухайн үеийн бараа бүтээгдэхүүний үнийг одоогийн үнээр илэрхийлэхийг хэлнэ. Энэ ойлголт тэтгэврийн даат­галын үйл ажиллагаанд маш чухал байдаг. Япон улсад иргэд албан журмаар тэтгэврийн даатгалд хамрагддаг бөгөөд оюутан эсвэл ажилгүй иргэд тэтгэврийн даатгалын байгууллагад хүсэлт гаргавал шимтгэлээ 10 жилийн дотор нөхөн төлж болдог. Харин нөхөн төлөх шимтгэлийн хэмжээг тооцохдоо, 10 жилийн өмнөх шимтгэлийн мөнгөн дүнг “өнөөгийн үнэ цэнэ”-д шилжүүлэн боддог. Жишээлбэл, 10 жилийн өмнө шимтгэл 10.000 иен байсан гэж үзээд түүнээс хойш бараа бүтээгдэхүүний үнэ 15 хувиар нэмэгдсэн бол өмнөх шимтгэлийг нөхөн төлөхөд 11.500 иен болно гэсэн үг. Тэр үеийн шимтгэлийн хэмжээтэй тэнцүү үнэ цэнээр одоо төлж байгаа учраас мэдээж шүү дээ. Хэрэв 10 жилийн өмнөх шимтгэлийн хэмжээ болох 10.000 иенээр одоо нөхөн төлж болно гэвэл хүн бүр шимтгэлээ цаг тухайд нь төлөлгүй, нөхөн төлөхийг илүүд үзнэ. Энэ нь иргэдэд ашигтай. Нөгөөтэйгүүр, өнөөгийн үнэ цэнээр нөхөн тооцохгүй бол одоо шимтгэл төлж буй иргэдийн ачаалал нэмэгдэж, тэгш бус байдал үүснэ. Тийм учраас тэтгэврийг тооцохдоо заавал “өнөөгийн үнэ цэнэ” гэдгийг анхаарах хэрэгтэй. Эх сурвалж: “Зууны мэдээ” сонин