ЯМАШИТА МАМОРУ  Төслийн ахлах зөвлөх Япон улсын үйлдвэрлэлийн салбарын шилжилт ба нийгмийн хамгааллын хамаарлыг тайлбарлая. Нийгмийн хамгаалал, тэр дундаа нийгмийн даатгалын салбарт ААН-үүд ажилчдынхаа нийгмийн даатгалын шимтгэлийн тал хувийг төлдөг учир чухал үүрэг оролцоотой байдаг.  Японд, өмнө нь томоохон аж ахуйн нэгжүүд өөрсдийн тэтгэврийн даатгал, эрүүл мэндийн даатгалыг бий болгож, ажилтнууд болон тэдний гэр бүлийн нийгмийн баталгааг хангах хэлбэрээр анх нийгмийн даатгал үүссэн байдаг. Харамсалтай нь энэ арга урт хугацаанд харвал тийм ч үр дүнтэй байсангүй. Японд үйлдвэрлэлийн салбарыг гурван хэсэгт хуваадаг бөгөөд үйлдвэрлэлийн нэгдүгээр салбарт ХАА, ой болон усны аж ахуй, харин хоёрдугаар салбарт аж үйлдвэрлэл, гуравдугаар салбарт банк санхүү, үйлчилгээ багтдаг. 1955 оны үед үйлдвэрлэлийн нэгдүгээр салбар дахь ажиллах хүчний тоо 14.7 сая байсан бол 1973 онд 6.5 сая болж, харин хоёрдугаар салбар буюу аж үйлдвэрийн салбарт ажиллагсадын тоо дээрх онуудад 7.5 саяаас 14.4 сая болтлоо өсчээ. Улс орны хөгжлийг дагаад үйлчилгээний салбарт ажиллагсадын тоо ч нэмэгдэв. 2015 оны тоон үзүүлэлтээр, эхний гурван салбарт тус бүр 2.3 сая, 15.4 сая, 45.2 сая иргэн хөдөлмөр эрхэлж байна. Үйлдвэрлэлийн гол салбарын шилжилт нь Японы тэтгэврийн даатгалд томоохон нөлөөг үзүүлэх болов. Анх үйлдвэрлэлийн гол салбар болох хөдөө аж ахуйн салбарт ажиллагсадыг л хамруулсан тэтгэврийн даатгал гэж байлаа. Энэ салбарт ажиллаж шимтгэл төлж ирсэн олон мянган залуус одоо бүгд тэтгэвэр авч байгаа. Гэтэл үйлдвэрлэлийн нэгдүгээр салбарт ажиллагсадын тоо 10 орчим сая хүнээр буурсан учраас тэтгэврийн эх үүсвэр болох шимтгэлийг өнөөгийн ХАА салбарт ажиллагсад төлж чадахгүй болсон юм. Өөрөөр хэлбэл, үйлдвэрлэлийн үндсэн гол салбар өөрчлөгдөх болсоноор шимтгэл төлөгч ба тэтгэвэр авагч хоёрын тэнцвэрт байдал  алдагдаж, эцэстээ дампуурав. Ийм туршлагатай Япон улсын тэтгэврийн даатгал “төвийг сахисан” буюу аж ахуйн нэгж тус бүр даатгалын үйлчилгээ үзүүлэхгүйгээр, аль ч салбар байсан төрөөс шимтгэлийн хувь хэмжээг жигд тогтоон, тэтгэврийн хэмжээг төлсөн шимт­гэлтэй уялдуулах болсон юм. Улс орон хөгжихийн хэрээр үйлдвэрлэлийн салбар дагаад өөрчлөгддөг тул урт хугацааны тогтвортой байдлыг шаарддаг тэтгэврийн даатгалын тогтолцоо үүнээс хараат бус байх шаардлагатай гэдгийг япон улсын жишээгээр та бүхэндээ танилцууллаа. Эх сурвалж: “Зууны мэдээ” сонин