Д.АРИУН
Эрих Фромм хорьдугаар зууны агуу нийгмийн сэтгэл судлаачдын нэг, "хүмүүнлэгийн психоанализ"-ийг бүтээгч, К.Хорни, Г.Салливан нарын хамт түүнийг неофрейдизмыг үндэслэсэн гэж үздэг.
Эрих Селигман Фромм 1900 оны гуравдугаар сарын 23-нд Майн дахь Франкфурт хотод дарсны худалдаачин еврей гэр бүлд төржээ. Ахлах сургуулиа төгсөөд Фромм болон түүний хамтрагчид Еврейн олон нийтийн боловсролын нийгэмлэгийг байгуулж, 1922 онд Хайдельбергийн их сургуулийг төгсөөд философийн ухааны докторын зэрэг хамгаалсан байна. Энэ үед Зигмунд Фрейдийн бүтээлийн дагалдагч болсон Эрих амьдралаа, ертөнцийг үзэх үзлээ ерөнхийд нь өөрчилсөн бөгөөд үүний үр дүнд тэрээр психоанализыг сонирхож, түүнийг анагаах ухааны салбарт практикт хэрэгжүүлэхийг хичээж, янз бүрийн шашин шүтлэгт гүнзгий нэвтэрч судалж сонирхож байв.
Нацистууд засгийн эрхэнд гарсны дараа Фромм 33 настайдаа Франкфурт, Берлиний институтэд хүлээн зөвшөөрөгдсөн багш болсон хэдий ч Германаас цагаачилсан байдаг. Тэрээр Мехико хот руу явж, уран зохиолын бүтээлээ мартсангүй, сэтгэл судлаачийн хувиар хувийн дадлага хийжээ.
Удалгүй түүний психоанализийн талаархи үзэл бодол өөрчлөгдсөн. Фромм Фрейдийн сургаалаас салж, хүн төрөлхтний хувийн шинж чанарын тухай ойлголтыг тайлбарладаг нийгмийн аналитик сэтгэл судлалын чиглэлээр өөрийн бүтээлүүдийг хэвлүүлсний дараа илүү алдар нэртэй болсон. Энэ нь хүний биеийн төлөвшилд сэтгэл судлал, социологийн механизмын нөлөөллийг судлах объект юм.
Фроммын хамгийн алдартай бүтээлүүдээс дурдвал, “Эрх чөлөөнөөс дайжихуй” /1941/, "Эрүүл нийгэм" (1955), "Хайрлах урлаг" (1956), "Орчин үеийн хүн ба түүний ирээдүй" (1959), "Хүний сүнс" (1964), "Хүний хор хөнөөлийн анатоми" (1973), "Байх уу эсвэл байх" (1976) зэргийг дурдаж болно.
Эрих Фромм 1980 оны гуравдугаар сарын 18-нд Швейцарьт нас баржээ.
Эрих Фроммын “Эрх чөлөөнөөс дайжихуй” гэдэг ном Норовын Пүрэвдагвын орчуулгаар монгол уншигчдад хүрээд удаж байгаа бүтээл. Энэрэнгүй үзлээрээ нэрд гарсан алдарт эрдэмтэн, неофрейдист, сэтгэл судлаач Эрих Фроммын энэхүү ном (Escape From Freedom)-нд бие хүний эрх чөлөө гэгч юу болох, яагаад, юуны учир хүмүүн эрх чөлөөнөөс дайждагийн шалтгааны тухай өгүүлэх болно. Тэрчлэн ардчилсан хүмүүнлэг нийгэмд л биехүн тал бүрээр, чөлөөтэй хөгжих боломжтойг нотлосон олон баримт энэ номд буй.
“Эрх чөлөөнөөс дайжихуй” хэмээх энэ ном 1941 онд анх нийтийн хүртээл болсоноосоо хойш АНУ, ХБНГУ-д англи, герман хэлээр маш олон удаа бараг жил алгасахгүй давтан хэвлэгдэж байгаа ном. Нийгмийн сэтгэлзүй хэмээх Шинжлэх ухааны шанг татсан бүтээл гэж дэлхийн нийгэм судлаачид үнэлдэг бүтээл. Монголд хоёр дахь удаагаа 2018 онд хэвлэгдсэн ч уншигчдын хувьд эрэлттэй номын нэг хэвээр байгаа билээ.
Эх сурвалж: polit.mn