Ардын болон уртын дууг хослуулагч

2023-01-25
Нийтэлсэн: Админ
 3 мин унших

П.АМГАЛАНБАЯР

 

Алсаас тасарч огторгуйд шингэх мэт хязгааргүй уудам орон зайд хөтөлдөг,  гайхалтай хөг увидасыг шингээсэн монгол түмний  үнэт өвийн нэг бол уртын дуу  билээ. Тиймээс  “Зууны мэдээ” сонин энэ удаагийн “Урлаг” буландаа “Соёмбо” чуулгын дуучин, Соёлын тэргүүний ажилтан Э.Болормааг урилаа. Тэрбээр ирэх сарын 12-нд анхны бие даасан  "Энх мэндийн баяр" тоглолтоорорр  үзэгчтэйгээ уулзах гэж буй.  Тоглолтод урилгаар  Гавьяат жүжигчин, уртын дуучин Б.Мөнхбаатар, Г.Энхбаатар,  Соёлын тэргүүнйи ажилтан  ЦДБЭЧ-ын  дуучин Б.Намнандорж,  "Uvertura"  хамтлаг,  үндэсний хөгжмийн чонон хамтлаг, ШШГЕГ-ын "Соёмбо" чуулгын хөгжимчид, бүжигчид оролцох аж.

 

ДЭЛХИЙД УРТЫН ДУУНЫХАА ХӨГ ЭГШГИЙГ ТҮГЭЭЖ ЯВАА НЭГЭН

 

Тэрбээр 2010 онд Хөгжим бүжгийн сургуулийг Ардын жүжигчин Д.Түвшинжаргал багшийн  удирдлага дор төгсчээ. Сургуулиа төгссөнөөс хойш  уртын дуу, ардын дуугаар 12 жил тасралтгүй уран бүтээлээ туурвиж буй нэгэн.  Энэ хугацаанд “Домог” чуулгын хамт дэлхийн язгуур урлагийн их наадамд оролцож тэргүүн байр  эзэлсэн юм. Мөн “Хөсөгтөн”, “Арга билэг”, “Морин хуурын чуулга” зэрэг үндэсний урлагийн хамтлагтай хоршин дэлхийд уртын дууныхаа хөг эгшгийг   түгээж явна.  Тэрбээр энэ тухайгаа “Уртын дуугаа бусад улс оронд дуулахад тэнд ажиллаж, амьдарч байгаа монголчууд илүү шимтэн сонсдог. Магадгүй монгол гэсэн сэтгэлгээ цусанд нь булгилж, эх орон, аав, ээжээ санасан сэтгэлийг нь уртыг илүү хөглөдөг болов уу. Дуугаа дуулаад тайзан дээрээс буусны дараа над дээр ирээд “Эх орондоо байхдаа уртын дууг ийм сайхан гэдгийг нь мэддэггүй байжээ” гэж хэлдэг” гэв. Харин бусад орны хүмүүс уртын дуу дуулахаар “Яаж ингэж дуулаад байна”,  цохилгыг нь яаж ийм  уран тансаг хийгээд байна”  гэж гайхан асуудаг  аж.

 


“УРЛАГ ХҮНД ЭЕРЭГ НӨЛӨӨЛӨЛ ҮЗҮҮЛЖ, ӨӨРЧИЛЖ  ЧАДДАГ ГАЙХАЛТАЙ УВИДАСТАЙ”  

 

Янагийн сайхан харц шиг 
Яргуй нүүдэллэн мишээсэн
Ханшийн ногоо  ярайсан
Хаврын тал минь  нялхарна............. гэсэн сонсох бүрийд хөдөөгийн тал нутаг, ой шугуй, гол горхи, амар тайвныг мэдрүүлэх “Дөрвөн цагийн тал”  дууг тэрбээр  тун ч гайхалтай дуулсан юм. Үүнээс гадна  монгол хүмүүний аманд аялагдаж, сэтгэлд хоногшсон “Уйдашгүй эх орон”  “Малчдын баяр”, “Бүсгүй хүний заяа”,  “Үлэмжийн чанар” “Уяхан замбуу тивийн наран” зэрэг олон сайхан ардын болоод уртын дуугаар үзэгчдийн сонорыг  мялааж явна.  Тэрбээр “Би уртын дуу, ардын дуу чиглэл рүү түлхүү уран бүтээлээ туурвихыг эрмэлздэг. Уртын дуу айзам,  бэсрэг,  уртавтар гэсэн  төрөлтэй. Аль ч төрлөөр нь уртын дуучид дуулж чадна. Мэргэжлийн сургуульд сурах явцдаа болон  уран бүтээлээ туурвих хугацаандаа өөрийгөө олдог. Миний хоолойд уртын дуу  илүү тохирсон юм шиг санагддаг. Дуулалтын хувьд уртын дуу техник, амьсгаа,  дасгал сургуулилт шаарддаг онцлогтой.  Тухайн үеийн тайзан дээрх мэдрэмжээс шалтгаалж уртын дууны хэмжээ, дуулалт ялгаатай байдаг” гэсэн юм. 


Тайзан дээр дуулах, үзэгчид шимтэн сонсох, баяр хүргэж алга таших бол уран бүтээлч хүний  хамгийн  сайхан мэдрэмж гэдгийг тэрбээр онцоллоо. Тэрбээр “Соёмбо” чуулгад  ажилладаг учраас  хорих байгууллагын хүмүүжиж байгаа  хүмүүст  урлагийн  үзүүлбэр үзүүлдэг. Урлаг соёлоо түгээгээд уран бүтээлээ хүргээд явж байхад энэ хүмүүс  илүү шимтэн үздэг. Энэ мөчид  урлаг хүнд эерэг нөлөөлөл үзүүлж, өөрчилж  чаддаг гайхалтай увидастай  зүйл гэдгийг ойлгодог” гэсэн юм.
 Э.Болормаа уул ус, ургамал ногоо, жигдэрсэн Архангай аймгийн Хангай сумын уугуул. Энэ л сайхан нутгаас уртын  дууг түгээх  ховорхон  авьяасыг  олж, тасарч эгшиглэсэн авьяас юм.  Хүн байгаль хоёр хүйн холбоотой гэдэг.  Тухайн хүний төрж өссөн газар нутгийн онцлогоос шалтгаалж,  авьяас билэгт нь нөлөөлдөг  байх.  Надад уртын дуу дотроо бэсрэг,  цохилго ихтэй, дуу дуулахад илүү тохирдог гэдгийг дуучин Э.Болормаа онцолж байлаа. 

Эх сурвалж: "Зууны мэдээ" сонин

2023 ОНЫ НЭГДҮГЭЭР САРЫН 25. ЛХАГВА ГАРАГ. № 18, 19 (7003, 7004)

Odbaysgalan
Aguu duuchin duudee bayr hurgij amjilt husiy
Mundag hodolmorch egchdee amjilt hvsey
Nzdaa amjilt husey
В.Путин, Д.Трамп, Ши Жиньпин нарын уулзалтыг дэлхийн хэвлэлүүд хэрхэн дүгнэв?

Гурван их гүрний удирдагч анх удаа гурван талт уулзалт хийж, энх тайвны тухай хамтарсан тунхаглал гаргасан

Өчигдөр 17 цаг 33 мин
Монгол–Оросын хэвлэл мэдээллийн форум хиймэл оюун ухаан, мэдээний шинэ формат, соёлын онцлогийг хэлэлцэв

Монгол, Оросын сэтгүүлч, хэвлэл мэдээллийн салбарын мэргэжилтнү

Өчигдөр 12 цаг 27 мин
Өрнөдөд сандрал, Дорнодод найдвар, Шэньжэнээс томоохон ахиц дэвшил гарна гэж хүлээж байна

Тэднийг гурван бүлэгт хувааж болно. Геополитикчид (ихэнх нь барууныг баримжаалдаг бөгөөд одо

Өчигдөр 06 цаг 00 мин
У.Хүрэлсүх: Эх орныхоо эрх ашгаас урвасан хэнтэй ч Монгол төр тохиролцох ёсгүй

Монгол Улсын зургаа дахь Ерөнхийлөгч У.Хүрэлсүх бүрэн эрхийнхээ хугацааг дуусахаас өмнө өөрийн хүсэл

Өчигдөр 06 цаг 00 мин
Д.Ариунсайхан: Хүүхдийн эрүүл мэндийн төлөө “Lumi care” эмнэлэг үзлэг, зөвлөгөөгөө үнэгүй хүргэдэг

НҮБ-аас 1959 оны энэ өдөр Хүүхдийн эрхийн тухай тунхаглал, 1989 онд Хүүхдийн эрхийн тухай конвенцыг

Өчигдөр 06 цаг 00 мин
У.Хүрэлсүх: Эх орныхоо эрх ашгаас урвасан хэнтэй ч Монгол төр тохиролцох ёсгүй

У.Хүрэлсүх: Эх орныхоо эрх ашгаас урвасан хэнтэй ч Монгол төр тохиролцох ёсгүй

Уржигдар 16 цаг 51 мин
Х.Тэмүүжин: Төмөр замын хэрэг бол дэлхийн том мафууд ч төлөвлөж чадахгүй хэмжээний зохион байгуулалттай гэмт хэрэг

Х.Тэмүүжин: Төмөр замын хэрэг бол дэлхийн том мафууд ч төлөвлөж чадахгүй хэмжээний зохион байгуулалттай гэмт хэрэг

Уржигдар 14 цаг 25 мин
Н.Ариунболд: Шахмал түлшний аюулгүй байдалтай холбоотой зөрчилд үйлдвэрлэгчээс нөхөн төлбөр шаардах боломжтой

Шахмал түлшний угаарын хийн хордлого ба хохирогчдын эрхийн талаар өмгөөлөгч Н.Ариунболдтой ярилцлаа. 

Уржигдар 06 цаг 00 мин
Хуулийн төсөл: Хаврын морин уралдааныг зөвшөөрнө, зөвшөөрөхгүй

УИХ-ын гишүүн У.Отгонбаяр нарын 25 гишүүн хаврын морин уралдааныг сэргээн з

Уржигдар 06 цаг 00 мин
Н.Учрал: Төрийн тэргүүний эхлүүлсэн жишгийн дагуу бүгд шалгуулах ёстой

Өчигдрийн улс төр Ерөнхий сайд Н.Учралын мэдэгдлээр эхэлж, Ерөнхийлөгч У.Хүрэлсүхи

Уржигдар 06 цаг 00 мин