С.САРУУЛ

“Зууны мэдээ” сонин цаг үеийн хамгийн эрэлттэй, сонирхол татсан эрхмүүдийг “Трэнд зочин” буландаа онцолдог билээ. Ээлжит зочноор Уул уурхай, хүнд үйлдвэрийн дэд сайд О.Батнайрамдал уригдлаа. Тэрбээр “Хүмүүс хардах эрхтэй. Гэхдээ үгсэн хуйвалдах гэдэг үг мэдээллийн тэнцвэргүй, дутмаг байдлаас үүссэн юм болов уу гэж хардаг. Энэ орон зайн дээр хүмүүсийн хардалт сэрдлэгээс гадна улстөржих боломж гарч ирдэг. Импортоор оруулж ирж байгаа шатахуун ямар үйл явц, зардлаар хэрэглэгчдэд хүрдэг вэ гэдэг нь маш ойлгомжтой зүйл. Гэвч энэ үйл явцыг ил тод болгож тайлбарлаж байгаагүйгээс иргэдийн дунд төөрөгдөл, үл ойлголцол үүсэж байна. Тооцоо хийж үзье. Дөрөвдүгээр сард АИ-92 шатахууныг хилээр 840 ам.доллараар оруулж ирлээ. Татваруудыг тэглэсэн учраас НӨАТ бичигдэнэ. Компаниуд шатахуунаа тээвэрлэх, ажилчдын цалин  хөлс нэмэгдэхээр нийт зардлын 20-25 хувь болдог. Тэр битгий хэл хэдэн хувийн ашгийн маржтай борлуулагдаж байна вэ гэдгийг тодорхойлох боломжтой. Маш энгийн тооцоолол байдаг. Ашиг малтмал газрын тосны цахим хуудас дээр сар бүр ил тод байршуулдаг болсон учраас хэн ч орж хараад тооцоолол хийж болно. Эндээс үгсэн хуйвалдаж байна уу, үнээрээ зарагдаж байгаа юу гэдгийг хэрэглэгчийн түвшинд ойлгох юм бол маш эрүүл зүйл.

Олон нийт хэдхэн монополь компани хуйвалдаад байна гэж хардаг. Гэтэл шатахуун импортлох, жижиглэнгийн, бөөний гэсэн гурван төрлийн тусгай зөвшөөрлийг 300 гаруй аж ахуйн нэгжид олгосон байна. Тэгэхээр Монголын зах зээл дээр 300 аж ахуйн нэгж өрсөлдөж байна. Шаардлага хангасан аж ахуйн нэгжүүдэд төр тусгай зөвшөөрлийг олгох ёстой. Үүнээс цаашаа зах зээлийн зарчим үйлчлэхээс биш төр оролцох шаардлагагүй. Энэ сонголтыг НИК-ийг хувьчилснаараа аль хэдийнэ хийсэн. Төр  хяналт болон онцгой үеийн зохицуулалтаа хийх л болно.  Түүнээс Роснефть орж ирлээ гээд үнэ шууд хямдарна гэсэн үг биш. Тээвэрлэх зардал гардгаараа л гарна” гэж ярилаа.

Эх сурвалж: www.polit.mn