Б.ДОЛЖИНЖАВ

Төрийн албаны зөвлөлийн гишүүн, Төрийн албаны ерөнхий шалгалтын төв комиссын дарга Д.Баатарсайхантай ярилцлаа.

-Төрийн албаны шалгалт маргааш эхэлнэ. Цар тахалтай холбогдуулан шалгалтын явцад өөрчлөлт орсон уу?

-Төрийн албаны ерөнхий шалгалтыг улсын хэмжээнд гурав дахь удаагаа зохион байгуулж байна. Улсын хэмжээнд 13094 иргэн, Улаанбаатарт 5700 гаруй иргэн шалгалт өгөхөөр бүртгүүлсэн. 2021 оны эхний шалгалт явц, зохион байгуулалтын хувьд өмнөх шалгалтуудаас хэд хэдэн онцлогтой, шинэлэг болсон.

Тодруулбал, шалгалтын үйл явц цахим хэлбэрт шилжиж, шалгалтын үнэлгээнд хүний оролцоогүй болсон нь хамгийн чухал давуу тал юм. Тухайн зааланд хүмүүсийг оруулж, байршуулах, халдвар хамгааллын дэглэм сахиулах, иргэний үнэмлэх шалгах, хурууны хээ уншуулахад хүн оролцоно.  Иргэдийн ухамсаргүйгээс үүдэн өөрийнхөө оронд өөр хүн оруулах тохиолдол хэд хэдэн удаа гарсан. Тиймээс  энэ удаагийн шалгалтад иргэдийг хурууны хээгээр оруулдаг болсон. Хурууны хээ уншуулахдаа Улсын бүртгэлийн ерөнхий газартай хамтарч ажиллаж,  сонгуулийн үед  ашигладаг хурууны хээ уншдаг төхөөрөмжийг 21 аймагт хүргүүлсэн. Төв аймгийн төвд халдвар илэрсэн, ойрын хавьтлууд байгаа тул шалгалтыг хойшлуулсан. Завхан аймгийн Шилүүстэй суманд халдвар илэрсэн тул аймгийн төвд шалгалтыг зохион байгуулна.

 -Саяхан гар утасны аппликейшнийг хэрэглээнд нэвтрүүлсэн. Энэ аппликейшнаас ямар мэдээллийг авах боломжтой вэ?

-Гар утас бол төрийн албан хаагчийн халаасанд явдаг, хамгийн ойрын хэрэглээ учраас “E-taz” гэсэн шалгалтад бэлтгэж байгаа иргэдэд зориулсан гар утасны үнэ төлбөргүй аппликейшнийг хэрэглээнд нэвтрүүллээ.  Шалгалтад хэрхэн бүртгүүлэх, юуг анхаарах зөвлөмжөөс эхлээд өөрийн хүссэн хуулийг судлах боломжтой. Ном, гарын авлага гэсэн хэсэгт шалгалтад бэлтгэхэд шаардлагатай бүх ном, гарын авлага, цар тахлын үед бусад орны төрийн албан хаагчид хэрхэн ажиллаж байгаа талаарх туршлага гэсэн цогц мэдээлэл багтсан. Мөн өөрөө тест үүсгээд өөрийгөө шалгах боломжийг бүрдүүлсэн. Тестийн сангаа өөртөө зориулж үүсгээд сорих боломжтой.

-Шалгалтын агуулгад өөрчлөлт орсон уу?

-Шалгалтын агуулгад шинээр өөрчлөлт ороогүй. Монгол Улсын түүх, нийгэм, эдийн засаг, соёлын асуултууд, эрх зүйн мэдлэгийг шалгах хүчин төгөлдөр үйлчилж байгаа хууль эрх зүйн актаас авсан асуултууд байгаа. Эхний шат хууль эрх зүй, мэдээллийн технологи, түүх, соёл, нийгмийн асуултаас бүрдэнэ. Хоёр дахь нь Монгол хэл бичгийн ярианы болон бичгийн чадварын сорьсон даалгавар,  гурав дахь нь асуудал шийдвэрлэх шалгалт байдаг. Нийт 100 оноо авахаас 65 оноо авсан иргэн ерөнхий шалгалтад тэнцэнэ. Ингэснээр албан тушаалын шалгалтад орох эрх нь нээгдэнэ. Тухайн хүний боловсрол, мэргэжил, туршлага нь Төрийн албаны тусгай шалгалтын шаардлагыг хангаж байвал төрийн албанд ажиллах боломжтой.

-“Монгол бичгийн үндэсний хөтөлбөр III”-ийн хүрээнд төрийн албан хаагчид 2025 оноос хос бичгээр бичдэг болно гэсэн зорилт дэвшүүлсэн. Үүнийг хэрэгжүүлэх тал дээр танай зөвлөл хэрхэн ажиллаж байгаа вэ?

-Хос бичигт шилжүүлэх төрийн бодлогын хүрээнд төрийн албанд орж байгаа болон тусгай шалгалт өгч байгаа иргэдийн Монгол хэл, бичгийн ур чадварыг сорьсон даалгаврыг оруулж байгаа.  Анхан шат, дунд, ахисан шат гэдгээр бус ахисан анхан шатны хэмжээнд сорилыг бэлтгэнэ.  Дараа дараагийн шалгалтаас даалгаврыг нь хүндрүүлэх бодлогыг баримталж байна. Ингэхдээ албан хаагчды байгууллагын хаяг унших, албан бланк бичих чадварыг сорьж,  уйгуржин Монгол бичгийг сэргээх, нүдлүүлэх, аажим аажмаар хэрэглээгээ болгох нөхцлийг бүрдүүлэхэд дэмжлэг үзүүлэх үүднээс шалгалтын бүтцэд оруулна.

-Шалгуулагчдын түгээмэл гаргадаг алдаа юу вэ?

-Иргэдийн ихэнх нь хариуцлагагүй байдаг. Бүртгүүлэхдээ хамгийн сүүлд баталгаажуулах товчийг дарахгүй бол бүртгэл баталгааждаггүй. Бүртгэл цахимжсан учраас дуусах хугацаа нь болохоор тухайн программ автоматоор хаагддаг учир дахин бүртгүүлэх боломжгүй байдаг. Шалгалт өгөх байрыг зарласан учир 30 минутын өмнө ирсэн байх, шалгалтын танхимд орж ирээд утасныхаа дууг хаах хэрэгтэй. Мөн шалгалтын үйл ажиллагаанд саад болох бичлэг хийх зориулалттай эд хэрэгсэлтэй орж ирэхийг хориглодог. Танхимд 30 хүн суухад 30 өөр хувилбар ирэх учраас нэг нэгнээсээ хуулах боломжгүй.

-Төрийн албаны зөвлөл энэ онд ямар ажил хийхээр төлөвлсөн бэ?

-Гар утасны аппликейшнийг хэрэглээнд нэвтрүүлсэн нь энэ оны хамгийн эхний чухал ажил байлаа. Үүнийгээ хөгжүүлэх, сайжруулахад анхаарч ажиллана.  Удирдах албан тушаалтны сонгон шалгаруулалт буюу тусгай шалгалт дээр сэтгэл зүйн сорил оруулахаар зорьж байна. Удирдах албан тушаалд хаших хүний зан төлөв, асуудалд хандаж байгаа хандлагыг тодорхойлох сэтгэл зүйн сорилыг авах шалгалтыг шинээр эхлүүлнэ. Төрийн албыг шилэн тунгалаг байлгах үүднээс дунд шатнаас дээд шат хүртэл хариуцсан албандаа эзэн байя гэсэн зарчмыг барьж байна. Гэхдээ үүнд садаа болдог нэг зүйл бий. Улсын их хурал, ерөнхийлөгч, орон нутгийн сонгууль болсны дараа төрийн албан хаагч ямар нэгэн байдлаар тогтворгүй байдалд ордог. Энэ нь төрийн албан хаагчийн шалгалтад хүндээр нөлөөлдөг.Үүний эсрэг бид тэмцэж байна. Тухайлбал, Өмнөговь болон Говь-Алтай аймаг төрийн албан хаагч нарыг сольж, одоог хүртэл хоёуланд нь Аймгийн Засаг даргын тамгын газрын дарга байхгүй. Гэтэл энэ албан тушаал бол төрийн албаны салбар зөвлөлийн дарга бөгөөд аймагт явж байгаа шалгалт, зохион байгуулалт бүх үйл ажиллагааг хариуцдаг.

Эх сурвалж: “Зууны мэдээ” сонин

2021.3.11 ПҮРЭВ № 47 (6524)