Ази дахь чөлөөт худалдааны бүс- Хятадад зориулсан гав

2020-11-22
Нийтэлсэн: Админ
 3 мин унших

З.Батцэцэг

Дэлхийн томоохон чөлөөт худалдааны бүсийг Азид байгуулах гэрээнд гарын үсэг зурсан нь улс төрийн холын харааг итлгэж байна гэж Токио дахь DW-ийн сэтгүүлч Мартин Фриц үзэж байна.

Яаж Хятад улсыг дэлхийн эдийн засгийн либерал зарчмыг сахин мөрдүүлэх вэ? АНУ-ын Ерөнхийлөгч Дональд Трамп хориг арга хэмжээ, хөрөнгө оруулалтад хориг тавих, зарим нэг Хятадын компанид торгуулийн татвар ногдуулах, Хятад Америкийн эдийн засгийг “салгах” зэрэгт их найдаж байсан.

Харин азиуд эсрэг аргыг сонгож байна. Дэлхийн томоохон чөлөөт худалдааны бүсэд тулгуурлан гаалийн татварыг бууруулах, дэлхийн эдийн засгийн үйлдвэрлэлийн бараг 30% нь ногддог 2,2 тэрбум хүн амтай улстай бүс нутгийн эдийн засгийн цогц түншлэл (БНЭЗЦТ) бий болгох. Энэ нь Хятадыг номхотгоход томоохон амжилт олох зам юм. АНУ агуу гүрэн гэдэг байр сууриа Хятадад алдахгүй гэж цаг хугацааг их татаж байна. Трампын Хятадын эсрэг бодлого нь Америкийн элитүүд аль болох манлайллаа удаан хадгалж үлдэхийг эрмэлзэж байгааг харуулж байна. Гэвч Хятадын өсөлтийг зогсоож дийлэхгүй. Хятад эдийн засгийн хөгжлийн төлөвлөгөөнд үйлдвэрлэлээ 2035 он гэхэд гурав дахин нэмэгдүүлнэ гэдэг нь бодит юм. Ингэснээр Хятад улс АНУ-ыг эдийн засгийн томоохон гүрэн гэсэн байр сууринаас авч хаях юм.

Хятадтай дайсагнахын оронд хамтарч ажиллах

 АНУ-аас ялгаатай нь Хятадын хөрш орнууд үүнтэй эвлэрсэн. Тэд алс ирээдүйгээ бодон хүйтэн дайн тэдэнд ашиггүй гэдгийг ойлгож байгаа юм. Тэд хамтарч ажиллах нэрээр Хятадтай уялдахыг хүсэж байна. Ийм ч учраас АНУ-ын холбоотнууд гэгдэх Япон, Өмнөд Солонгос, Австрали, Шинэ Зеланд  дэлхийн томоохон худалдааны энэ зөвшилцөлд гарын үсгээ зурсан.      

Бүс нутгийн эдийн засгийн цогц түншлэлд (БНЭЗЦТ) оролцсоноор тэд хүчээ авч байгаа Хятадын эдийн засгаас ашиг олно. Үүний хажуугаар бас хэдэн арван жилийн дараа Бээжингээс хамааралтай болохгүй санаатай. Өмнөд Солонгос, Япон улс нь нэг талаас Хятадын эдийн засгийг дэмждэг ч, нөгөө талаас улс төрийн зайгаа барьдаг багагүй туршлагатай юм.  

Хятад улс дэлхийн эдийн засгийг хоёр удаа аварсан гэдгийг Азид хүлээн зөвшөөрдөг. Эхний удаа нь 2008, 2009 онд дэлхийн санхүүгийн хямралын үеэр Хятад улс маш том хөрөнгө оруулалт хийж байсан. Дараа нь сая коронавирусыг улс эх орондоо амжилттай дармагцаа маш хурдан эдийн засгаа сэргээж чадсан. Бээжинг тусгаарлахын оронд харилцан ярилцан байдлыг өөрсдөдөө ашигтайгаар эргүүлж чадсан.

Ази-дэлхийн эдийн засгийн шинэ төв

Азийн улс орнууд стратеги бодлого улс төрийн алсын хараагаа дахин нэг нотолж байна. Дундаж анги өсөн дэвжсэнээр ойрын арван жил Ази дэлхийн эдийн засгийн хөдөлгүүр болж, Хятадад төвтэй худалдааны чөлөөт бүс болно. Яг одоо Германд төвтэй Европ шиг, АНУ-д төвтэй Хойд Америк шиг. Барууныхан үүнд бэлэн байх хэрэгтэй.

Барак Обама найман жил Ерөнхийлөгчөөр ажиллахдаа АНУ-ыг Номхон Далайн бүс рүү чиглүүлсэн. Тэр үед Дэд Ерөнхийлөгч байсан, одоо Ерөнхийлөгчөөр сонгогдоод байгаа Жозеф Байден тэр чиглэлээ үргэлжлүүлэн Хятадтай хамтарч ажиллавал илүү үр дүнтэй .

Бүс нутгийн эдийн засгийн цогц түншлэлд (БНЭЗЦТ) гарны үсэг зурсны дараа Хятадын хөршүүд АНУ стратеги бодлогоо өөрчлөхийг хүсэж байгаагаа илэрхийлэх болсон. Үүнийг Хятадын ялалт гэж үзэж болно, эсвэл улс төрийн бодит байдал ч гэж болно.

Эх сурвалж: www.centrasia.org

Голомт банк “Euromoney Awards”-ын дөрвөн төрөлд шилдгээр шалгарлаа

Дэлхийн банк санхүүгийн салбарын чиг хандлагыг тодорхойлогч

7 цаг 1 мин
Өвөрхангай аймгийн Засаг даргаар Т.Жамбалцэрэнг томилжээ

Өвөрхангай аймгийн Засаг даргаар Т.Жамбалцэрэнг томиллоо

8 цаг 43 мин
Грекийн бурхад Ноён уулд, Хүннүгийн өв Миланд

Fondazione Prada (Прада сан) -гийн “Global Antiquity” үзэсгэлэнгээс хийсэн тэмдэглэл

16 цаг 56 мин
2026.11.13: Улстөрчдийн хэн юу хэлэв?

Өнгөрсөн баасан гарагт УИХ-ын чуулганы нэгдсэн хуралдаанаар ирэх оны төсвийн төслийг хэлэлцэн баталлаа. 

16 цаг 56 мин
Эрдэмтэн Ж.Цэвээний сэтгүүл зүйн үйл ажиллагааны талаар эрдэм шинжилгээний хурал

Орчин цагийн Монголын сэтгүүл зүйг үндэслэгчдийн нэг, их соён гэгээрүүлэгч, эрдэмтэн Жамсрангийн Цэвээний мэндэлсний 145 жилийн ойд зориулсан эрдэм шинжилгээний хурал 2026 оны арваннэгдүгээр сарын 16-нд зохион байгуулагдана.

Өчигдөр 15 цаг 44 мин
В.Путин, Д.Трамп, Ши Жиньпин нарын уулзалтын талаар юу мэдэгдэж байна вэ?

Владимир Путин, Ши Жиньпин, Дональд Трамп нар түүхэндээ анх удаа Орос, Хятад, АНУ-ын удирдагчдын

Өчигдөр 15 цаг 26 мин
Хонконгт зорчих иргэдэд тамхи тээвэрлэхтэй холбоотой хуулийн зохицуулалтыг анхаарууллаа

Хонконгт зорчих иргэдэд тамхи тээвэрлэхтэй холбоотой хуулийн зохицуулалтыг анхаарууллаа

Өчигдөр 11 цаг 35 мин
Гэмт хэрэг үйлдсэн УИХ-ын гишүүнийг эгүүлэн татах заалтын талаар ҮХЦ-д маргаан үүсгэжээ

Гэмт хэрэг үйлдсэн УИХ-ын гишүүнийг эгүүлэн татах заалтын талаар ҮХЦ-д маргаан үүсгэжээ

Өчигдөр 11 цаг 24 мин
Монгол, Оросын хамтарсан судалгаагаар Эгийн голын УЦС-ын төсөл байгаль орчинд сөрөг нөлөөгүй гэсэн дүгнэлт гарчээ

Монгол, Оросын хамтарсан судалгаагаар Эгийн голын УЦС-ын төсөл байгаль орчинд сөрөг нөлөөгүй гэсэн дүгнэлт гарчээ

Өчигдөр 11 цаг 18 мин
Улсын нөөцийн хуулийн төслийг Аюулгүй байдлын байнгын хорооны 57.9 хувь дэмжжээ

УИХ-ын нэгдсэн хуралдаанд 2026 оны 11 дүгээр сарын 12-ны өдөр УИХ-ын гишүүн Г.Хосб

2026-11-13