Доктор Л.Мөнх-Эрдэнийн ярилцлагаас онцлох 12 эшлэл

2020-10-14
Нийтэлсэн: Админ
 4 мин унших

Макс Планкийн нийгмийн Антропологийн хүрээлэнгийн зочин судлаач, доктор Л.Мөнх-Эрдэнийн  ярилцлагыг № 194 (6419), № 198 (6423) дугаартаа хүргэсэн билээ. Түүний ярилцлагаас онцлох 12 эшлэлийг хүргэж байна.

  1. Монгол Улсын Үндсэн хуулиар хуульчилсан харилцаа л монголчуудын жам, жим, жам ёс, зам ёс ч байх ёстой юм. Харамсалтай нь Монгол Улс Үндсэн хуулиасаа аль эрт гажсан. Үндсэн хуулиа ч гажуудуулсан.
  2. Монголын ардчиллын 30 жил, Монголын чөлөөт зах зээлийн 30 жил бол Монгол Улсыг БНХАУ-ын эдийн засгийн хавсарга болгосон жилүүд байсан. Монголын чөлөөт зах зээлийн эдийн засаг гэгч нь манай эдийн засгийг Хятадын капиталын буюу капиталистуудын эрх ашигт тохируулж тэдний ашиг, орлогын сонирхолд захируулсан гэсэн үг.  Одоо ч харамсалтай нь  Монгол Улс үүнээс өөр зам, хувь заяа эрэлхийлж байгаа эсэх нь тодорхойгүй байна.
  3. Монголын нийгэм дэх боловсролтой ялан­гуяа, өндөр хөг­жилтэй оронд боловс­рол эзэмшсэн тэд­нийг гадны хө­рөнгө оруулалттай ком­па­ниуд тэжээдэг.Тий­мээс ч тэд компа­нийнхаа төлөө зүтгэхээс өөр аргагүй болдог. Өөрөөр хэлбэл, аль боловсролтой, чад­вартай нь “неоко­лоничлолын аген­тууд” болж байхад боловсролгүй, чад­варгүй, эрээ цээргүй нь төрийн албыг дүүргэж байгаа дүр зураг харагдаж байна. Ийм өрсөлдөөнд хэн ялах нь тодорхой болов уу.
  4. Монгол Улс Үндсэн хуулийн өөрч­лөлтөөр засаглалыг зөвхөн намын дарга, Ерөнхий сайдын дур зорго, үзэмжийн асуудал болгосон. Нөгөө талаар Монголд тогтоогоод байгаа засаглалын системийг бүрэн дүүрэн пар­ламентын засаглал гэж үзэх боломжгүй.  Парламент засаглана гэдэг нь парламентын гишүүд засгийн гишүүд байж засаг­лахыг хэлдэг.
  5. Үндсэндээ Мон­гол Улс Ерөнхийлөгч нэртэй хагас-Ерөн­хийлөгч, Ерөнхий сайд нэртэй супер-Ерөнхийлөгчтэй болсон. Энэ утгаа­раа Монголын одоо­гийн систем хоёр ерөнхийлөгчтэй систем болчихлоо.
  6. Монгол Улс улс төрийн удирдагчаа Үндсэн хуульдаа тунхагласан “ард­чилсан ёс, шударга ёс, эрх чөлөө, тэгш байдал, үндэсний эв нэгдлийг хангах, хууль дээдлэх нь төрийн үйл ажиллагааны үндсэн зарчмаараа” тодруулж байна уу гэвэл үгүй гэж хэлнэ. Парламентын болон ерөнхийлөгчийн засаглалын систем улс орны лидер буюу удирдагчийг тодруулах асуудлаас эрс ялгаатай.
  7. Сонгуулийн Монгол Улсын Үндсэн хуульд заасан зарчмуудаар явагдаж байна уу гэвэл харамсалтай нь огт үгүй гэж хэлэх байна. Учир нь Сонгуулийн хууль нь ч, сонгууль зохион байгуулах үйл явц, жишиг зуршил нь ч энэ зарчмуудыг бараг бүгдийг нь зөрчдөг. Ардчилсан ёс, шударга ёс, эрх чөлөө, тэгш байдал, үндэсний эв нэгдлийг хангах, хууль дээдлэх ёс, зарчимд харш маш олон зүйл бий.
  8. Үндсэн хуулийн өөрчлөлтөөр засаглал өөрч­лөгдөөгүй бус. Харин ч эрс өөрчлөгдсөн. Дээр дурдсанаар пар­ламентын засаглалыг халж ерөнхий сайд нэртэй ч хэрэг дээ­рээ супер-ерөн­хий­лөгчийн гэх үү эсвэл сонгогддог хаант засаглал тогтоосон. Учир нь аливаа засаглалын хэлбэрийг гүйцэтгэх эрх мэдэл буюу засгийн газрыг хэрхэн байгуулж, буулгаж байгаагаар нь ангилж тодорхойлдог. 
  9. Монгол Улсын Засгийн газрын гишүүдийн дийлэнх нь парламентын гишүүд биш бол­чихлоо.  Сайд на­рын хэн нь ч ямар ч ардчилсан про­цессоор ороогүй, ардчилсан шүүл­түүрээр шүүгдээгүй. Тиймээс улс төрийн эрх зүйн хувьд тэд хэн ч биш. Тэд зөвхөн Ерөнхий сайдын албатууд. Хуучин Хятадын төрд тайган ашигладаг байсан.
  10. Монгол Ул­сын Засгийн газар ард түмнээс ч, пар­ламентаас ч хараат бус болчихоод байна. Үндсэндээ Монгол Улсад ардчилсан бус Засгийн газар байгуулагдчихаад байж байна. Ардчилсан гэж холбох ганц холбоос нь Ерөнхий сайд болсон намын даргыг сонгосон тойрог мөн намын даргаа үг дуугүй дэмжсэн, намын даргын баг болох УИХ. Энгийнээр бодоход бүх ард түмнээс сонгогдсон Ерөнхийлөгч нь Засгийн газарт ямар ч эрх мэдэлгүй байхад зөвхөн нэг тойргоос сонгогдсон УИХ-ын нэг гишүүн Монгол Улсын Засгийн газрыг ганцаарaa байгуулаад, удир­даад, командлаад байх нь ардчилсан ёс, шударга ёсонд нийцэх үү ер нь.
  11. Хоёр удаа сон­гогддог байсан Ерөнхийлөгчийн бүрэн эрхийг нэг удаа болгосон нь хариуцлага тооцох ардчилсан хө­шүүрэггүй болгосон бол дөрвөн жил байсан хугацааг зургаа болгох нь Ерөнхийлөгчийг ард түмнээс ч, ардчилсан ёсноос ч тэр улам бүр хөндийрүүлсэн хэрэг. Ингэхдээ нэг удаагийн зургаан жилийн хугацаатай болгосон нь үндсэндээ Ерөнхийлөгчийн албыг ард түмнээс хөндийрүүлсэн, ардчилсан ёсонд харш алхам болсон нь ойлгомжтой.
  12. 2016 оны сон­гуулийг Эрдэнэтийн 49 хувь шийдсэн. Өөрөөр хэлбэл, неолиберал дэглэм буюу зах зээлийн, арилжааны, мөнгө­ний дэглэм эрх, эрх чөлөө, улс төрийн эрх чөлөө, ёс сурта­хууны дэглэмээ залгих болсны тод жишээ тэр байсан. Эдийн засгийн ашиг сонирхол улс төрийн ашиг сонирхлоос эрхэм болж, эдийн засгийн эрх мэдэл улс төрийн эрх мэдлийг боомилсны жишээ гэх үү дээ.

Эх сурвалж: “Зууны мэдээ” сонин

2020.10.14 ЛХАГВА № 199 (6424)

 

зочин
хэлж баигаагын хардаа доктроо хатдаа ардчлалын шударга шүүлтүүр гэх шиг засаглал энэ тэриигээ саин мэддэггүи юм бишүү. нэг сэтэр зүүхээрээ зүгээр л донгодохын уншаад л хэр жэмжээнии хүн гэдэг нь харагдаж л бна .
Өрнөдөд сандрал, Дорнодод найдвар, Шэньжэнээс томоохон ахиц дэвшил гарна гэж хүлээж байна

Тэднийг гурван бүлэгт хувааж болно. Геополитикчид (ихэнх нь барууныг баримжаалдаг бөгөөд одо

1 цаг 58 мин
У.Хүрэлсүх: Эх орныхоо эрх ашгаас урвасан хэнтэй ч Монгол төр тохиролцох ёсгүй

Монгол Улсын зургаа дахь Ерөнхийлөгч У.Хүрэлсүх бүрэн эрхийнхээ хугацааг дуусахаас өмнө өөрийн хүсэл

1 цаг 58 мин
Д.Ариунсайхан: Хүүхдийн эрүүл мэндийн төлөө “Lumi care” эмнэлэг үзлэг, зөвлөгөөгөө үнэгүй хүргэдэг

НҮБ-аас 1959 оны энэ өдөр Хүүхдийн эрхийн тухай тунхаглал, 1989 онд Хүүхдийн эрхийн тухай конвенцыг

1 цаг 58 мин
У.Хүрэлсүх: Эх орныхоо эрх ашгаас урвасан хэнтэй ч Монгол төр тохиролцох ёсгүй

У.Хүрэлсүх: Эх орныхоо эрх ашгаас урвасан хэнтэй ч Монгол төр тохиролцох ёсгүй

15 цаг 6 мин
Х.Тэмүүжин: Төмөр замын хэрэг бол дэлхийн том мафууд ч төлөвлөж чадахгүй хэмжээний зохион байгуулалттай гэмт хэрэг

Х.Тэмүүжин: Төмөр замын хэрэг бол дэлхийн том мафууд ч төлөвлөж чадахгүй хэмжээний зохион байгуулалттай гэмт хэрэг

17 цаг 32 мин
Н.Ариунболд: Шахмал түлшний аюулгүй байдалтай холбоотой зөрчилд үйлдвэрлэгчээс нөхөн төлбөр шаардах боломжтой

Шахмал түлшний угаарын хийн хордлого ба хохирогчдын эрхийн талаар өмгөөлөгч Н.Ариунболдтой ярилцлаа. 

Өчигдөр 06 цаг 00 мин
Хуулийн төсөл: Хаврын морин уралдааныг зөвшөөрнө, зөвшөөрөхгүй

УИХ-ын гишүүн У.Отгонбаяр нарын 25 гишүүн хаврын морин уралдааныг сэргээн з

Өчигдөр 06 цаг 00 мин
Н.Учрал: Төрийн тэргүүний эхлүүлсэн жишгийн дагуу бүгд шалгуулах ёстой

Өчигдрийн улс төр Ерөнхий сайд Н.Учралын мэдэгдлээр эхэлж, Ерөнхийлөгч У.Хүрэлсүхи

Өчигдөр 06 цаг 00 мин
Ерөнхийлөгч У.Хүрэлсүхийн чөлөөлөгдөх хүсэлтийг олонх дэмжиж, чуулганд танилцуулахаар боллоо

Ерөнхийлөгч У.Хүрэлсүхийн чөлөөлөгдөх хүсэлтийг олонх дэмжиж, чуулганд танилцуулахаар боллоо

Уржигдар 14 цаг 30 мин
Ерөнхийлөгч У.Хүрэлсүхийн чөлөөлөгдөх хүсэлтийг парламент “дэнсэлнэ”

Ерөнхийлөгч У.Хүрэлсүх өчигдөр бүрэн эрхийн хугацаанаасаа өмнө чөлөөлөгдөх хүсэлт гаргаж буйгаа мэдэгдлээ. 

Уржигдар 06 цаг 00 мин